ಗಾಯತ್ರೀ ತ್ವಂ ತತಃ ಸ್ಮೃತಾ

ಗಾಯಂತಂ ತ್ರಾಯಸೇ ಯಸ್ಮಾತ್ ಗಾಯತ್ರೀ ತ್ವಂ ತತಃ ಸ್ಮೃತಾ 

ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಯಾರು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ  ಅವರನ್ನು ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 

ಒಂದು ದಿನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಬ್ಬರ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ  ಬಾಲಕಿಯೊಬ್ಬಳಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯ ಹೆಸರು ಮನೀಷ.  ಹೆಸರು ಕೇಳಿ  ಅಚ್ಚರಿಯಾಯಿತು. ನಾನು ಆಕೆಯಲ್ಲಿ  ಕೇಳಿದೆ ಆ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಗೊತ್ತಿದೆಯೇ? ಆಕೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ನಂತರ ತಂದೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ಯಾಕೆ ಆ ಹೆಸರಿಟ್ಟರೋ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ.  ಮನೀಷಾ ಪಂಚಕ ಎಂಬ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಶ್ಲೋಕವಿದೆ. ಮನೀಷಾ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ದೃಢವಾದ ತತ್ವ, ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಾರ. ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ಎಂಬ ಅದ್ವೈತ  ತತ್ವದ ಬಗೆಗಿನ ಶ್ಲೋಕವದು. ಅವರಿಗೆ ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ಯ ಅರಿವೋ ಅಥವಾ ಮನೀಷಾ ಪಂಚಕ ಶ್ಲೋಕವೋ ತಿಳಿಯದು. ಇದೇ ರೀತಿ ಎನೋ ಒಂದೆರಡು ಅಕ್ಷರ ಜೋಡಿಸಿ ಹೆಸರು ಇಡುವುದು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೀಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹೆಸರು ಇಡುವಾಗ ಅದರ ಉದ್ದೆಶ ಅರ್ಥ ಇವುಗಳ ಜ್ಞಾನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.  ಅಕ್ಷತ ಅಂತ ಹೆಸರು ಇದ್ದ ಮಹಿಳೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಕೇಳಿದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಕಾಳು ಅಂತ ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ವಸ್ತುವಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಆ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿದೆ.  ಕ್ಷತ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವದ್ದು. ಅಕ್ಷತ.    

   ಹೆಸರು ಎಂಬುದು ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯದ ಶಬ್ದ . ನಾಮ ರೂಪ ಕ್ರಿಯ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸುವ ರೀತಿಗಳು.   ನಾಮ ಎಂದರೆ ಹೆಸರು, ರೂಪ ಅಂದರೆ ದೇಹದ ಸ್ವರೂಪ, ಇನ್ನು ಕ್ರಿಯೆ ಅಂದರೆ ವೃತ್ತಿ. ನಾಮ ಹೆಸರು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.  ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹಲವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಬಂದವುಗಳು. ಅದರ ಗಹನವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಜ್ಞಾನವಿರಬೇಕು. ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಅರಿವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅರಿವೆಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು? ಸಂಸ್ಕೃತ ಜ್ಞಾನ ಇರುವವರು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರಾದರೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಂತ ಮೂರಕ್ಷರ  ಬರೆಯುವಾಗಲೇ ತಪ್ಪಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಬಹಳ ಅಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ...ನಿತ್ಯ ಮಾಡುವ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವಷ್ಟಾದರೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾವು ಭಗವಂತನನ್ನು ಅರಿಯುವಲ್ಲಿ , ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕ್ರಿಯೇಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೇ  ಅದರ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವು ಸಹ ಇರಬೇಕು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆ ತಿಳಿಯದೇ ಪರವೂರಲ್ಲಿ ಪರದಾಡುವಂತೆ ನಾವು ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದ ಅಮಾಯಕರಾಗಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಕಾಯೇನ ವಾಚಾ ಮಾತಿಗೂ ಕೃತಿಗೂ ಸಂಭಂಧವೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆದು ಬರುತ್ತದೆ. 

"ಅಮ್ಮ" ಜನನವಾದ ನಂತರ ಮಗು ಕಲಿಯುವ ಮೊದಲ ಎರಡು ಅಕ್ಷರ. ಅಕ್ಷರ ಎಂದರೆ ಕ್ಷರ ಇಲ್ಲದ್ದು ಎಂದರ್ಥ. ಕ್ಷರ ಎಂದರೆ ನಾಶ. ನಾಶ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಮರಣೆಯ ಪಾಠವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅಮ್ಮ. ಅಮ್ಮ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಬದುಕಿನಾದ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತ.   ’ ಅ ’  ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆಯ ಆದ್ಯಾಕ್ಷರ ಮತ್ತೊಂದು  ಸ್ವರಾಕ್ಷರದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರ.   . ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಬರುವ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಈ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು ಜೀವನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಬ್ದ ಸ್ವರಗಳು. . ಬಹುಶಃ ಜೀವನಾಡಿಯ ಆದಿ ಸ್ವರವೇ ಈ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳು. ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಅದು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲ. ಸ್ವರಾಕ್ಷರ. ತೊದಲು ನುಡಿಯ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರ.  ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ  ಮಾತು ಕಲಿಕೆಗೆ ನಾಂದಿ.  ತನಗೂ ಸ್ವರವಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ರೂಪವಿದೆ ಭಾವವಿದೆ  ಎಂದು ಅರ್ಥವಿಸುವ  ಮಗು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲಿತು ಹೊರಡಿಸುವ ಸ್ವರವೇ ಅಮ್ಮ. ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಆದ್ಯ ಸ್ವರ. ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲ ಸ್ವರದ ಪಾಠವೇ ಅಮ್ಮ.  ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂದರೆ ಅಮ್ಮ. ಅಮ್ಮ ಎಂಬುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅಕ್ಷಿ ಎಂದರೆ ಕಣ್ಣು. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇದು ಮೊದಲು ಕಲಿಯುವ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಅಮ್ಮ ಇವೆರಡೂ ಓಂಕಾರದ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದ ಅಕ್ಷರ. ಅ ಉ ಮ...ಅಂದರೆ ಓಂ.  ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಬೀಜಾಕ್ಷರವಿದು.  ಮತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಈ ಬೀಜಾಕ್ಷರದ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ. ಒಂದು ಸಕಲ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಬೀಜಾಕ್ಷರವಾದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಬದುಕಿನ ಬೀಜಾಕ್ಷರ. 

ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆಯ ಅಧಿದೇವತೆಯೇ ಸರಸ್ವತಿ. ಈ ಸರಸ್ವತಿ ಎಂದರೆ ಗಾಯತ್ರಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. ಗಾಯತ್ರಿ  ಸಾವಿತ್ರಿ ಸರಸ್ವತಿ. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಆರಂಭ. ಮೂರೂ  ಭಗವಂತನ ಸ್ವರೂಪ.  ಆರಾಧನೆ ತೊಡಗುವುದೇ ಮೂರು ಸ್ವರೂಪದ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದಿಂದ.  ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವೆಂದರೆ ಓಂ ತತ್ಸ ವಿತುರ್ವರೇಣ್ಯಂ ಭರ್ಗೋ ದೇವಸ್ಯ ಧೀಮಹಿ | ಧಿಯೋಯೋನಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್. ಇದನ್ನು  ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಎಂದು ಕರೆದರು, ನಿಜವಾಗಿ  ಇದು ಸವಿತೃ ಮಂತ್ರ.  ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೂರು ಪಾದದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಗಾಯತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸು ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಗಾಯತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಂತ್ರವಾದುದರಿಂದ ಗಾಯಾತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರೇ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅನ್ವರ್ಥವಾಯಿತು.  ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವಲ್ಲದೇ ಗಾಯತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ. 

ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಆಯಾಯಾ ದೇವರ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ. ಗಣಾನಾಂತ್ವ ಗಣಪತಿಂ..ಹೇಳುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯ ಸ್ತುತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ  ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಸರು ಸವಿತಾ  ..ಅಂದರೆ  ಸೂರ್ಯ ಅದು ಸ್ಥ್ರೀ ದೇವರಲ್ಲ. ಸವಿತಾ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಒಡೆಯನಾದ  ತಂದೆ  ಅಂತ ಸೂರ್ಯನ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳುವುದು. ಆದರೆ ಇದು ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರವಾಯಿತು. 

ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ ಹಲವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲೂ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲವೇ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ.  ಮಂತ್ರ ರೂಪದಿಂದ ನಾವು ದೇವರನ್ನು ಕಂಡು ಆರಾಧಿಸುವುದಿದ್ದರೂ ನಮಗೆ ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಮಂತ್ರ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಬಿಡಿ , ಹಲವು ಸಲ  ಅರ್ಚಕರಿಗೇ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿರಿಯರು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಉರು ಹೊಡೆದು ಕಲಿತು ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಇದೇ ಉಪದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದು ದೇವರು ಎಂದು ತಿಳಿಯದೇ, ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇ ತಿಳಿಯದೇ ಪೂಜಿಸುವ ಕ್ರಮ ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದು ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಅದರೆ ಅದರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯೂ ತಿಳಿಯದು.  ಅದರ ಅರ್ಥವೂ ತಿಳಿಯದು. ಕೇವಲ ಭ್ರಮಾಧೀನರಾಗಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ.  ಈಗೀಗ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯುವುದು ಬಿಡಿ ಇದರ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿ ಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವವರೇ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯುವ ಮಾತು ದೂರವೇ ಉಳಿಯಿತು.  ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯದೇ ಇದ್ದರೂ ಜಪ ಮಾಡಲಿ ಅಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಗಮನ ಹರಿಸಲಿಲ್ಲ. 

ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯ ಹಲವು ಮಂತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಕೂತೂಹಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಾವು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತಲ್ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.  ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನ ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ವೇದಾಧ್ಯಾಯನ ಮಾಡುವಾಗ ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಉರು ಹೊಡೆದು ಬಾಯಿಪಾಠ ಒಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪಾಠ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ವೇದ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಲಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಘನಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವೇದ ಪಾಠವಾಗುವಾಗ ಕೇವಲ ಉರು ಹೊಡೆಯುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ಮಗು ಮುಂದೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲೂ ನಡೆಯಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು.  ಇನ್ನು ಒಂದಿಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಪಾಠ ಆದರೂ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ತಪ್ಪೊ ಸರಿಯೋ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ  ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇದು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ಬಹುತೇಕ ಮಂತ್ರಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅರ್ಥ ಇಂದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದಾದರೂ ಇಂದಿನ ಜ್ಞಾನ ಅರಿವು ರವಾನೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಬೇಕಿದೆ.    ಬಹುತೇಕ ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅದರ ಗೂಢಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ , ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಹಿರಿಯರು ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗದಿರುವುದು. ಇದೊಂದು ರೀತಿಯ ಮೌಢ್ಯಾಚರಣೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.  ಆಕಾಲಕ್ಕೆ ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಷ್ಟಾದರೂ ಮಾಡುವ ಬದ್ದತೆ ಮೂಡಬೇಕು. ಮಂತ್ರವೆಂಬುದು ತುಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಸಿಗುವ ಸಂತೆಯ ಸರಕಾಗಬಾರದು. ಈ ಪವಿತ್ರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅದರ ನಿಷ್ಠಗೆ ಬೇಕೆಂದೇ  ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳು ರೂಢಿಗೆ ಬಂದವು. ಆದರೆ ಈಗ ತನ್ನ ಹಿರಿಯರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಇಷ್ಟೇ. ಅದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ ಎಷ್ಟು ತಪ್ಪು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.  

ನಮ್ಮ ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳು ಜೀವನ ಹೀಗೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯದೇ ನಾವು ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಸಿಗದ ಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ವೇದಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಗೌಪ್ಯತೆಯಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಅದು ಭೇದಿಸದ ರಹಸ್ಯಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.  ಅಜ್ಞಾನ ಹಲವು ಮೌಢ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆ ಅವಗಣನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 

ದೇವರು ಒಬ್ಬನೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಆಧಾರವೇ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ. ದೇವರು ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು.  ಈ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದರೆ ದೇವರು ಏನು?  ಅದರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಏನು ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮಗೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮೋಪದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪಾಠವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಆಚಮನ ಮಾಡು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡು, ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪ ಮಾಡು.  ಅನುಲೋಮ ವಿಲೋಮ , ಪೂರಕ ರೇಚಕ ಕುಂಭಕ ಇವುಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನ ಆರಾಧನೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದೇ ಹೋಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನ ರೂಪವೇ ಪ್ರಣವ ಸ್ವರೂಪ. ಪ್ರಾಣವಾಯು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಣವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟವೇ ಪ್ರಧಾನ. ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಆಚಮನ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಮಹತ್ವ ಬೇರೆ ಯಾವ ಧರ್ಮದಲ್ಲೂ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ  ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಅದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಪೂರಕ ಮಾಡಿ ಕುಂಭಕದಲ್ಲಿ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಗಿಹಿಡಿದು ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳಿ ಆನಂತರ ರೇಚಕದಲ್ಲಿ ಉಸಿರನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕು.   ಇದು ಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಕ್ರಮ. ಕುಂಭಕದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ನಾವು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘವಾದ ಉಸಿರನ್ನೆಳೆದು ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಮಶಗಳು ಹೊರಹಾಕಿದಂತಾಗಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ದಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಎಂಬುದು ಪರಿಶುದ್ದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಒಂದು ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದ ಉಚ್ಚಾರದ ಅವಧಿ ಒಂದು ಉಸಿರಿನ ಅವಧಿಯಷ್ಟೇ ಇದೆ. ವ್ಯಾಹೃತಿಯಲ್ಲಿ  ದೀರ್ಘವಾದ ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ (ಪೂರಕ)  ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆಳೆದು ಆನಂತರ ಕುಂಭಕದಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ನಂತರ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು (ರೇಚಕ) ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದಾಗ ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. 

ಆಚಮನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದ್ದರಣೆಯ ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಾದರು ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಭಾವ ಅರ್ಥವಿಸಬೇಕು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮಡಿ ಉಟ್ಟು ಮಡಿ ಎಂದರೆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪರಿಶುದ್ದರಾದರೂ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ  ಏನೋ ಕಶ್ಮಲ ಉಳಿದಿದೇ ಎಂಬ ಭಾವ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಇನ್ನೂ ಪರಿಶುದ್ದರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಟುಕು ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಆ ಮೂಲಕ ನಾವು ಪರಿಶುದ್ಧನಾದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಪರಿಶುದ್ದನಾಗುವುದು ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲದರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.  ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಪರಿಶುದ್ಧಿ.  ಹಲವರಿಗೆ ಇದರ ಅರಿವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆನಂತರದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಕ್ರಮಬದ್ದ ಪೂರಕ ರೇಚಕ ಕುಂಭಕದಿಂದ  ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ದೇಹದ ನರನಾಡಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶುದ್ದಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.  ಆದರೆ ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯದ ಪಾಠವಾಗದೇ ಇರುವುದು ಇಂದು ಅದು ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಿ ಪಾಠ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಅದರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಅರ್ಥವಾದೀತು. ಅಮ್ಮ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಅಮ್ಮ ಎಂಬ ಪ್ರತಿರೂಪದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾದ ಹಾಗೆ ಈ ಮಂತ್ರಗಳ ಅರಿವಾಗಬೇಕಿದೆ.  ಇದನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಸ್ವತಃ ಬೆಳೆಯಬಹುದು.  

ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗ ಶುದ್ದಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಆಚಮನ.  ಆಚಮನ ಎಂದರೆ ಮೂರು ತೊಟ್ಟು ನೀರುಕುಡಿಯುವುದು... ಅಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಆಚಮನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧವಿದೆ.  ಪ್ರಣವಾಚಮನ, ವೈದಿಕಾಚಮನ, ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವಾಚಮನ. ಪ್ರಣವಾಚಮನ ಎಂದರೆ ಓಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಚಮನ ಮಾಡುವುದು. ಇದು ಯತಿಗಳಿಗೆ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಋಗ್ವೇದಾಯ ಸ್ವಾಹಾ, ಹೀಗೆ ಮೂರು ವೇದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಆಚಮನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವೈದಿಕಾಚಮನ, ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕೇಶವಾಯ ಸ್ವಾಹಾ .ನಾರಾಯಣಾಯ ಸ್ವಾಹಾ..ಮಾಧವಾಯ ಸ್ವಾಹಾ  ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಮಾಡುವುದು ವೈಷ್ಣವಾಚಮನ. ನಂತರ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ. ಅದು ಏನು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಕ್ರಮವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೂಗು ಹಿಡಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳು . ಯಾಕೆ ಮೂಗು ಹಿಡಿಯಬೇಕು?  ಯಾಕೆ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು? ಹೀಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಕೇಳಿದರೂ ಹೇಳುವ ಜ್ಞಾನ ಹಿರಿಯರಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ  ಇದರ ಅರಿವು ಉಪನಯನದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶವಾಗಬೇಕು. ಉಪದೇಶಿಸುವವನಿಗೂ ಇದರ ಅರಿವಿರಬೇಕು. 

ನಮ್ಮ ಕ್ರಮಗಳು ಆರಾಧನಾ ರೀತಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ವಿಷಯಗಳು ತುಂಬ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಜ್ಞಾನವೇ ತುಂಬಿ ಅದು ಮಹತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಚಮನ ಎಂದರೆ ಮೂರು ತೊಟ್ಟು ನೀರುಕುಡಿಯುವುದು... ಅಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಆಚಮನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧವಿದೆ.  ಪ್ರಣವಾಚಮನ, ವೈದಿಕಾಚಮನ, ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವಾಚಮನ. ಪ್ರಣವಾಚಮನ ಎಂದರೆ ಓಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಚಮನ ಮಾಡುವುದು. ಇದು ಯತಿಗಳಿಗೆ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಋಗ್ವೇದಾಯ ಸ್ವಾಹಾ, ಹೀಗೆ ಮೂರು ವೇದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಆಚಮನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವೈದಿಕಾಚಮನ, ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕೇಶವಾಯ ಸ್ವಾಹ..ನಾರಾಯಣಾಯ ಸ್ವಾಹ..ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಮಾಡುವುದು ವೈಷ್ಣವಾಚಮನ. ನಂತರ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ. ಅದು ಏನು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಕ್ರಮವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೂಗು ಹಿಡಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳು . ಯಾಕೆ ಮೂಗು ಹಿಡಿಯಬೇಕು. ಯಾಕೆ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು. ಇದರ ಅರಿವು ಉಪನಯನದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶವಾಗಬೇಕು. ಉಪದೇಶಿಸುವವನಿಗೂ ಇದರ ಅರಿವಿರಬೇಕು. ಮಗು ಪ್ರೌಢತೆಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಅರಿವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸನ್ಯಾಸತ್ವ ಆಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲದರಿಂದ ದೂರಾಗುವುದು.  ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿಗೆ, ಊಟ ಮಾಡದಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಅತ್ತು ಕರೆದಾಗ ಏನೋ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವುದುಂಟು, ಆ ರೀತಿ ಮಾಡಬಾರದು ದೇವರು ಶಾಪ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.  ಇದೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಗೆಗೆ ಋಣಾತ್ಮ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು. ದೇವರು ಎಂದರೆ ಭಯ ಪಡುವ ವಸ್ತು, ಮತ್ತು ಶಾಪ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ದೇವರು ಶಾಪವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವದೇವರು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹ ಇಲ್ಲದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ದೇವರು ಕೆಟ್ಟವನು ಎಂದಾದರೆ ಅದು ದೇವರು ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? 

ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ ಎಂದು ಈಗ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಗಾಯತ್ರಿ. ಅಂದರೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ವಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ, ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆ (compose) ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ದೃಷ್ಟಾರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ.  ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಗಾಯತ್ರಿಯಾಯಿತು. 

ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಮೊದಲಿಗೆ ಮೂರು ವ್ಯಾಹೃತಿಯಿಂದ  ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.  ಓಂ ಎಂಬುದು ಬೀಜಾಕ್ಷರವಾದರೆ, ಭೂಃ ಭುವಃ  ಸ್ವಃ ಇವು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು. ವ್ಯಾಹೃತಿ ಎಂದರೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ವಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಭೂಃ ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ ಭುವಃ ಯಜುರ್ವೇದ ಸ್ವಃ ಸಾಮವೇದ. ಹೀಗೆ ಮೂರು ವೇದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಆಡಕವಾದರೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಬರುವ ಓಂಕಾರದ ಮೂರು(ಅ ಉ ಮ)  ಅಕ್ಷರಗಳು ಮೂರು ವೇದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. 

ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೂರು ಚರಣಗಳು.  ಗಾಯತ್ರಿಯ ಈ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಪುರುಷಸೂಕ್ತ ಉಂಟಾದರೆ, ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಮಂತ್ರಗಳು. ಅದರಲ್ಲಿ ಐದು ಐದು ಮತ್ತು ಆರು  ಮೂರು ವರ್ಗಗಳು.  ಮೊದಲ ಐದು ಮಂತ್ರಗಳು ಋಗ್ವೇದ, ನಂತರ ಐದರಲ್ಲಿ  ಯಜುರ್ವೇದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ  ಸಾಮವೇದ.    ಮೂರುವೇದಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತ.  ನಿತ್ಯವೂ ಮೂರು ವೇದ ಪಠಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿದರೆ ಮೂರುವೇದವನ್ನು ಪಠಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚರಣ (ತತ್ಸ ವಿತುರ್ವರೇಣ್ಯಂ )  ಋಗ್ವೇದವನ್ನು  ಎರಡನೇ ಚರಣ (ಭರ್ಗೋದೇವಸ್ಯ ಧೀಮಹೀ)  ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು, ಕೊನೆಯ ಚರಣ (ಧಿಯೋಯೋನಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್) ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ,  ಋಗ್ವೇದ ಮೊದಲ ಚರಣದಿಂದ ಟಿಸಿಲೊಡೆದರೆ, ಎರಡನೇ ಚರಣದಿಂದ ಯುಜುರ್ವೇದ ಟಿಸಿಲೊಡೇಯುತ್ತದೆ, ಕೊನೆಯ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮವೇದ ಟಿಸಿಲೊಡೆಯಿತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಮಂತ್ರ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ.  ಈ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಓಂಕಾರ ಮೂಲಮಂತ್ರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಇದು ಬೀಜಾಕ್ಷರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಓಂ ಕಾರದಿಂದ ವ್ಯಾಹೃತಿ, ವ್ಯಾಹೃತಿಯಿಂದ ಪುರುಷಸೂಕ್ತ, ನಂತರ ಮೂರು ವೇದ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಓಂಕಾರವೆಂಬುದು ಬೀಜಾಕ್ಷರವಾಯಿತು. ಇದು ಸರಳವಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷವಾದ  ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು. ಭಗವಂತನ ಎಂಟು ಅವತಾರಗಳು ದಶಾವತಾರ ಎಂದು ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ  ಪುರಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಎಂಟು ಅವತಾರಗಳು ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಂಟು ಅವತಾರಗಳೂ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುತ್ತಾ  ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಅತ್ಯವಶ್ಯ. 

ತತ್ಸವಿತುರ್ವರೇಣ್ಯಂ . ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಅಕ್ಷಗರಗಳೇ ಬರುವುದರಿಂದ ಅದು ಕೇವಲ ಬರಹಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳು ಅವುಗಳು  ಮೂಲವಾಗಿ ಎಲ್ಲೂ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಂತತಿಯಿಂದ ಸಂತತಿಗೆ ಹರಿದು ಬಂದು ಗುರು ಮುಖೇನ ಉಪದೇಶವಾಗಿ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದುವೆರೆಯಿತು. ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅದನ್ನು ಬರಹರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ತತ್ಸ ವಿತುರ್ವರೇಣ್ಯಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿದ್ದರೂ,  ಉಚ್ಚರಿಸುವಾಗ ವರೇಣಿಯಂ ಅಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪಠಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಗುರೂಪದೇಶದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಆಗ ಅದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಂಟು ಅಕ್ಷರದ ಒಂದು ಪಾದವಾಗುತ್ತದೆ.  ಹೀಗೆ ಹೇಳದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ.  ತತ್ ಎಂದರೆ ಅದು..ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮ,  ಸವಿತ ಅಂದರೆ ತಂದೆ, ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕ್ಕೆ ಒಡೆಯನಾದವನು  ವರೇಣ್ಯಂ ಎಂದರೆ ವರಿಷ್ಠ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡವನು...ನಿಜಕ್ಕೂ ವರಾಹ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದರ್ಥ. ಅತ್ಯಂತ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಬೃಹತ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತ ಹಂದಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ ಎಂಬುದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಹಂದಿಗೂ ವರಾಹ ಎಂದೇ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಯಾದದ್ದು ವಿಪರ್ಯಾಸ.  ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ವರಾಹ ಎಂದರೆ ಹಂದಿಯಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲ ನಾವು ತಿಳಿಯದೇ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮಾದಗಳು.  ವರೇಣ್ಯಂ ನಿಂದ ನಂತ್ರ ಭರ್ಗೋ ದೇವಸ್ಯ ....ಭರ್ಗೋ ಎಂದರೆ ಜ್ಯೋತಿ, ಬೆಳಕು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಅಗ್ನಿ ಹೀಗೆ ಅರ್ಥ ಬಂದರೆ ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನೇ ಸಂಬೋಧಿಸುವುದು. ಆ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನೇ ದೇವಸ್ಯ...ದೇವರು ಎಂದರೆ , ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಯಾರು ತನ್ನ ಕ್ರೀಡೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಲೀಲೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾನೋ ಅವನು ದೇವರು. ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ವಿಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ. ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಸಾಂಕೇತಿಕ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಪ್ರತೀಕಗಳು. ಇಂದ್ರಿಯ ಗೋಚರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ.  ದೇವಸ್ಯ ಧೀಮಹಿ ಅಂದರೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಧೀಮಹಿ...ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಾಗ ಉದಾಹರಣೆಗೆ  ನಾರಾಯಣಾಯ ವಿದ್ಮಹೇ ವಾಸುದೇವಾಯ ಧೀಮಹಿ ತನ್ನೋ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಚೋದಯಾತ್.  ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿದ್ಮಹೆ ಮತ್ತು ಧೀಮಹಿ ಇವುಗಳ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯದೇ ಏನೋ ಒಂದು ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯದೇ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಂತೆ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ವಿಚಿತ್ರ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.    ವಿದ್ಮಹೆ ಎಂದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ. ಅಂದರೆ ಓ ನಾರಾಯಣನೇ ಮೊದಲಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ. ಆನಂತರ ನಿನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.  ಯಾವುದೇ ಆಗಲಿ ತಿಳಿದು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥವಿದೆ. ದೇವರನ್ನು ಅರಿತು ಧ್ಯಾನಿಸುವುದೆಂದರೆ ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥ ಪೂರ್ಣ.  ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲವೂ ಪಾಯಸವನ್ನು ತಿನ್ನದಂತಹವನಲ್ಲಿ ಪಾಯಸ ಹೇಗುಂಟು ಕೇಳಿದರೆ ಹೇಗೆ? ಸಿಹಿ ಉಂಟು. ಸಿಹಿ ಜೇನು ಸಿಹಿ ಸಕ್ಕರೆಯೂ ಸಿಹಿ, ಬೆಲ್ಲವೂ ಸಿಹಿ..ಹಣ್ಣೂ ಸಿಹಿ ಹಾಗಂತ ಸಿಹಿಯಲ್ಲಿ ವೆತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾದರೆ ಅದರೆ ರುಚಿಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹೇಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.  ಧಿಯೋಯೋನಃ  ಅಂದರೆ ಧಿಯಃ ಯಃ ನಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್, ನಃ ಅಂದರೆ  ನಮಗೆ  ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅಂತ  ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಮಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಅಂತ ಉದ್ಗರಿಸಿ  ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸು ಅಂತ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.  

ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದೊಂದು ಅಕ್ಷರವು ದೇಹದ ನಾಡಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದೊಂದು ಅಕ್ಷರವೂ ದೇಹ ನಾಡಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ನಾಡಿಗಳಿದ್ದು ಒಂದು ಸಲ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುವಾಗ  ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ನಾಡಿಗಳೂ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಲ ಗಾಯತ್ರಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ನಾಡಿಗಳು ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಂಡುಒಮ್ದು ಸಾವಿರ ಸಲ ಜಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ನಾಡಿಗಳು ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮದೇಹದ ನಾಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದಿವಸದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಬಾರಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿದರೆ ಅದನ್ನು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ನಾಡಿಗಳಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪ ಮಾಡುವಾಗ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಸಲ ಮಾತ್ರ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಪಠಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಕ್ರಮಗಳು ಆರಾಧನಾ ರೀತಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ವಿಷಯಗಳು ತುಂಬ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಜ್ಞಾನವೇ ತುಂಬಿ ಅದು ಮಹತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ

ಗಾಯತ್ರಿ...ಗಾಯಂ ಅಂದರೆ ಹೇಳುವುದು ತ್ರೀ ಅಂದರೆ ತ್ರಿಕಾಲ..ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಮಂತ್ರ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ.  ಮೂರುವೇದಗಳಿಗೂ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಂತ್ರ ಗಾಯತ್ರಿ.  ನಾಭಿಯಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಓಂಕಾರ ದೇಹವೆಲ್ಲಾ ಮೂಲಾಧಾರದಿಂದ ಸಹಸ್ರಾರ ತನಕ   ಸಪ್ತ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಪನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ದೇಹಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರೆ , ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ  ಆತ್ಮದತ್ತ ಸಂಚರಿಸಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಪರಮಾತ್ಮ ನಾಮ ಸ್ಮರಣೆ  ದುರಿತವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಾವನೆಯಿದೆ, ಆದರೆ    ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ     ಮನಸ್ಸು ಮಾತು ಕರ್ಮ ಎಂಬ ತ್ರಿಕರಣಗಳೂ ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. 

ಸ್ನೇಹ ನರ್ತನ

 

ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ಕಂಡ ಮನುಷ್ಯರು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ  ಮತ್ತೊಂದು ಸಲ ಕಾಣುವ ಭರವಸೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಗರದ ಜೀವನ ಎಂದರೆ ಅದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯ ಸ್ನೇಹ ಎಂಬುದು ಮರೀಚಿಕೆಯಂತೆ. ಅದು ಸಮೀಪ ಸುಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಋಣಾನುಬಂಧವಿರಬೇಕು. ಉತ್ತಮ ಸಹೃದಯ  ಸ್ನೇಹ  ಎಂಬುದು ಸಹೋದರ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಾಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಗನ ಕಾಲೇಜು ಬಳಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕಿಯೊಬ್ಬಳು ಆಗಾಗ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ನಗುಮುಖದಿಂದ ಎದುರಾಗಿದ್ದಳು. ಆಗ ಬಂದು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ನಿಲ್ದಾಣದಂತೆ ಈ ಭೇಟಿ  ಭಾವಿಸಿದರೆ ಈ ಬಂಧ ಸೌಹಾರ್ದ  ಸ್ನೇಹ ಸಂಭಂಧಂತೆ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಈಗ ಆ ಬಾಲಕಿ ಅಂಬಿಕ ಪ್ರೌಢೆಯಾಗಿ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಎಕೌಂಟಂಟ್ ಆಗಿ ಅದೇ ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ಎದುರುಗೊಂಡಾಗ ಸ್ನೇಹ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಅದೇ ಅಂಬಿಕ ಎಂಬ ಬಾಲೆ ವಿದ್ಯಾವಂತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹಲವು ಭರತ ನಾಟ್ಯ ಸಂಗೀತ ಕೆಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ  ಹವ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. 

ಉತ್ತಮ  ಹವ್ಯಾಸ ಎಂಬುದು ಅದೂ ಸಂಗೀತ ನಾಟ್ಯ ಕಲೆ ಇವುಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧುವಿನಂತೆ ನಮ್ಮ  ಏಕಾಂತಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.  ಸಹಜವಾಗಿ ಕೆಲವು ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು  ಸಂಗಾತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಏಕಾಂತವೂ ಒಂದು  ಯೋಗ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ನನಗೆ ಈ ಬಾಲೆ ಮೈಗೂಡಿಸಿದ ಹವ್ಯಾಸ  ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಸಹ ಕಲಿತಿರುವ ಈಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಭಾವವನ್ನು ತಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ನಿನ್ನೆ ಭಾನುವಾರ ಅಂದರೆ ದಿನಾಂಕ ೧೩-೦೯-೨೦೨೬ ರಂದು ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ಸೇವಾಸದನದಲ್ಲಿ   ಲಾಸ್ಯಾನುಭೂತಿ ೨೦೨೬ ಇದರ ಆಶ್ರಯ್ದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜತೆಗೆ    ಬೆಳಗ್ಗೆ  ಈಕೆಯ ಭರತನಾಟ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿತ್ತು. ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ಸಮಯ ಒದಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಟುಂಬ ಸಹಿತ ಪತ್ನಿ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತುಸು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೋದೆ. ಸೇವಾ ಸದನದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಸಂದಣಿ ನೆರೆದಿತ್ತು. ಉತ್ತಮ ಸಹೃದಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ವಾತಾವರಣ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆರಂಭವಾದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅರ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಂತೆ. ಶಿಸ್ತು ಬದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಹಲವಾರು ಪುಟಾಣಿ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ತೊಡಗಿ ಹಿರಿಯ ಕಲಾದರು ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿ ಒದಗಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಯನ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಹಿತವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.

ಭರತ ನಾಟ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಾದನಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ವಿದ್ವಾನ ಚೇತನ ನಾಗರಾಜ ವಿದ್ವಾನ್ ಅರ್ಚನ  ಹೆ ಆರ್ ಗಾಯನವಿದ್ದರೆ, ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಳಲುವಾದನಕ್ಕೆ ವಿದ್ವಾನ್ ವರುಣ್ ಹಾಗೂ ವಿದ್ವಾನ್ ಗುರುದತ್ ಕೆ ಆರ್ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಮೋಹನ ರಾಗ ಮತ್ತು ಶಂಕರಾಭರಣಂ  ಹಾಗೂ ಕಾಪೀ ರಾಗದ  ಜಗದೋಧ್ಧಾರನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೆರುಗನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ತಿಲ್ಲಾನ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂತು. ಉತ್ತಮವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಸ್ತುತಿ. ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಅರ್ಪಣೆ ಕಾಳಜಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ಮಹಿಳೆಯರೇ ತುಂಬಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.   ಉತ್ತಮವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಹಲವರ ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಪರಿಶ್ರಮವಿರುತ್ತದೆ. ಅದೆಲ್ಲವೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.   ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬದ ವರ್ಗದ ಹಲವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ರಸಮಯ ಘಳಿಗೆ ಬದುಕಿನ ಒಂದಿಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿಸಿತು.  ಆಕೆಗೂ ಬಂಧುವರ್ಗದವರಿಗೂ ಶುಭ ಹಾರೈಸಿದೆವು. 

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಭರತನಾಟ್ಯದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅಪ್ಪಟ ಭಾರತೀಯ ಸಭ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕ. ಉತ್ತಮ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಕೇವಲ ಕರತಾಡನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದರೆ ಅದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಭ್ಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಲಭ್ಯವಾದಾಗ ಆಯೋಜಕರ ಪರಿಶ್ರಮ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ.  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾರವಾಹಿಗಳಿಗೂ ನಾಟ್ಯಾನುಭೂತಿ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಹೃದಯ ತುಂಬಿದ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು. 

ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನ

                ಹಬ್ಬ ಬಂತೆಂದರೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸಡಗರ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ದೇವರು ಧರ್ಮ ಆಚರಣೆ ಹೀಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ  ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭವಿದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಜೀವನ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡವರು ಹಲವರು. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ನಾವು ಮೂರ್ಖರಾಗುವುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಮೊನ್ನೆ ಹೀಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಬಳಿಯ ಒಂದು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ  ಮುಂಜಾನೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮುಂಜಾನೆ ನಿರ್ಮಾನುಷ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ರಸ್ತೆ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕಸಗಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಹುತೇಕ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಕಳೆದು ಇದೇ ರೀತಿ ಮುಂಜಾನೆ ಬಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಷ್ಟು  ಕಸದ ರಾಶಿಯನ್ನೇ ಕಾಣಬಹುದು. ಎರಡು ದಿನದಲ್ಲೆ ಹಬ್ಬ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ.  ರಸ್ತೆಯಲ್ಲೇ ಒಂದೆಡೆ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲೆ ದೇವರ ದೊಡ್ಡ  ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಟರ್ಪಾಲನ್ನು ಹೊದಿಸಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು.  ಎರಡು ದಿನ ಕಳೆದರೆ ಯಾರದೋ ದೇವರ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ  ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸಡಗರದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.  ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಇರುವ ಬಾಳೆಮರ,  ಹೂವು ಇವುಗಳ ರಾಶಿ ಹಬ್ಬದ  ಅದೇ  ಮರುದಿನ ಕಸದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲೇ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಕಸದ ರಾಶಿ ನೋಡುವಾಗ ಈ ಹಬ್ಬಗಳು ಯಾಕಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.  ಮೇಲೆ  ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗದಷ್ಟು ಕಸದ ರಾಶಿ. ಹಬ್ಬದ ಘಳಿಗೆಯ ವರೆಗೂ ಬಾಳೆಗಿಡ ತೋರಣದ ಸೊಪ್ಪುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಶಿಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಹೇಳಿದರೆ ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಹೋಗುವ ಮನುಷ್ಯರ ಹೊಟ್ಟಪಾಡಿಗೆ ಮರುಕ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.  ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಾವೇಕೆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬಾರದು?  ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಭಗವಂತನ ಸ್ವರೂಪ. ಎಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣಬೇಕೋ ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದೇವರು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.  ಭಕ್ತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಮಗಿರುವಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವವರು ನಾವು. 

ಹಬ್ಬ ಎಂದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಸಹಜ.  ಆದರೆ ವಿಷಯ ಅದಲ್ಲ.  ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊದಿಕೆ ಹೊದಿಸಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು  ನೋಡುವಾಗ, ಬೀದಿಯ ಬೀಡಾಡಿ ನಾಯಿಗಳು ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದವು. ಕೆಲವು ಅದರ ಬುಡದಲ್ಲೇ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಅದಕ್ಕೆ ಮಲೀನ  ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾಯಿಗಳಲ್ಲವೇ ಎಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹಿತವೆನಿಸುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಮೂಸಿ ಕಾಲೆತ್ತಿ ತನ್ನ ಚಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೊಬೈಲ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಲಿಲ್ಲ.   ಮತ್ತೋಂದು ರಸ್ತೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅಲ್ಲೊಂದು  ಹೂವಿನ ಗಾಡಿ ಇತ್ತು. ಅದರ ಮಾಲೀಕನ ಮನೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಇರಿಸಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ನಾಯಿಗಳು ಮಲಗಿತ್ತು.  ಮರುದಿನ ಅದೇ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ  ಹೂವಿನ ರಾಶಿ ಹಾಕಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. 

ಪ್ರತೀ ಹಬ್ಬದ ದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದೃಶ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ದೇವರ ಆರಾಧಿಸುವವರಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲ ಗಂಭೀರ ಎನಿಸುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲ, ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ಇರುತ್ತಾರೋ ತಿಳಿಯದು.  ದೇವರು ಎಂದರೆ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು  ನಮ್ಮ ಕೃತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಎಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 

ಹೂವು ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡು. ಆದರೆ ಮಾಡುವ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ಒಂದಿಷ್ಟು  ಉದ್ದೇಶ ಶುದ್ದಿ ಇರಬೇಕು. ಯಾಕಾಗಿ ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಯಾವ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾವನೆಯ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ತುತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು  ಭಗವಂತ ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ? ಈ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ದ್ರೋಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮ ಭ್ರಷ್ಟತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಲ್ಲೂ  ಪರಿಶುದ್ದತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.   ಕಮಲ ಹುಟ್ಟುವುದು ಕೆಸರಲ್ಲಿ.  ಆದರೆ ಕಮಲದ ಹೂವು ಅಪವಿತ್ರವಲ್ಲ. ದನದ ಹಾಲು ಕೆಚ್ಚಲಿನಿಂದ ಬರುವುದು. ದನ ಎಲ್ಲೋ ಮಲಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅದು ಪವಿತ್ರ. ಹೂವು ಹಣ್ಣು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಎಲ್ಲೋ ಹೇಗೋ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಒಂದು ಸಲ ತೊಳೆದು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅದು ಪರಿಶುದ್ಧ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುತ್ತದೆ.  ಇಲ್ಲಿ ಹೂವು ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಅವಸ್ಥೆ ಹೀಗಾಗವುವುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಪ್ರತಿ ಅಣು ರೇಣು ತೃಣ ಕಾಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವ ನಾವು ದೇವರ ಪಾವಿತ್ಯ್ರತೆಯನ್ನು ಬೇಕೆಂದೇ ಕಳೆಯುತ್ತೇವೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ತೃಪ್ತಿ ಮಾತ್ರ. ಕಾರ್ಯದ ಪರಿಶುದ್ದತೆ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ಇಲ್ಲ. ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಹೂವು ಹಣ್ಣು ಇದ್ದರೇನೆ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ. ನಮಗಿಲ್ಲದ ಆಡಂಬರವನ್ನು  ದೇವರಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದು. ಅರ್ಥ ಶೂನ್ಯ. 

ಒಂದು ಸಲ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬಸ್ಸು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತು.  ನಾನು ಬಸ್ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಹೊರಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ.  ಬಸ್ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಹೂವಿನ  ಮೂಟೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸಿನವರು ಇಳಿಸಿದರು. ಯಾರಿಗೋ ಹೂವಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು.  ಅದನ್ನು ಒಯ್ಯಬೇಕಾದವರು ಇನ್ನೂ ಬಿಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ತುಸು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಬೀಡಾಡಿ ನಾಯಿ ಬಂದು  ಸುತ್ತು ಹೊಡೆದು ಮೂಸಿತು. ಮೂಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಯಿ ಸುಮ್ಮನಿರುವುದಿಲ್ಲ.  ಆದಿನ ಆ ಊರಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆ ಮಠದ ದೇವರಿಗೆ ಇದೇ ಪವಿತ್ರ ಹೂ.!  ನಮ್ಮ ದೇವರು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆ ಇದು ಮೊದಲು ಸ್ವತಃ  ನಮಗೇ  ಪವಿತ್ರವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿರುವುದು. ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಗೆ ನಾವೇ ಗೌರವಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇದ್ದರೆ ಉಳಿದವರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಾರದು. 

ನಗರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋದರೂ ಹಲವೆಡೆ ಯಾವುದೋ ಮೋರಿಯ ಮೇಲೆ ಹೂವಿನ ರಾಶಿ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಳಗ ಗಲೀಜಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಹೂವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಭಾವನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪುನಃ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದೇ ಹೂ ದೇವರ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. 

ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆ ಬದುಕಿಗೆ ಸಿಗುವ ಒಂದು ಚೈತನ್ಯ.. ಸಾಲಸೋಲ ಮಾಡಿಯಾದರೂ ಹಬ್ಜ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಂಧು ಬಾಂಧವರು ಕುಟುಂಬದವರು  ಒಟ್ಟು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ಇದುವೇ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಡಂಬರ ಆಚರಣೆ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ಎರಡು ದಿನ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ, ನಾವು ಮೂರು ದಿನ ಅಂತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಳಿದು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಹೂ ಹಣ್ಣು ತಂದು ಹಲವು ಸಲ ಅದನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವೇ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹ ಆಗುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವ ಅದಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಢಂಬಾಚಾರ. ದೇವರು ಒಲಿಯುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಶುದ್ಧಿಗೆ. ಪವಿತ್ರ ಭಕ್ತಿಗೆ. ಕೇವಲ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ  ನಾಮಸ್ಮರಣೆಗೆ ಹರಿ ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಅದ್ಧೂರಿಯ ಯಾಗ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಿದರ್ಶನವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆತನಿಗೆ ಭಗವಂತ ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಗೆ  ಶಿವ ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯನಿಗೆ ಜೀವದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಅದ್ದೂರಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ. ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ. ಆದುದರಿಂದ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸೋಣ. ಸರಳವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ. ಒಂದು ನೀರಿನ ಕಲಶ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೂ ಆಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಆಡಂಬರ ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಒಂದು ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ತುಳಸಿ ಎಲೆಗೆ ತನ್ನ ಭಾರವನ್ನೂ ತೂಗಿಸಿದ. ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿವೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡೋಣ. ಮೂರ್ಖತನ ಬೇಡ. ನಾವು ಮೂರ್ಖರಾಗುವುದು ಭಗವಂತನಿಗೂ ಇಷ್ಟವಿರುವುದಿಲ್ಲ.  ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೊಂದೇ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಮ ನಿಯಮ

ಯೋಗೇನ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಪದೇನ ವಾಚಾಂ

ಮಲಂ ಶರೀರಸ್ಯ ವೈದ್ಯಕೇನ 

ಯೋಪಾಕರೋತ್ತಂ ಪ್ರವರಂ ಮುನೀನಾಂ

ಪತಂಜಲೀಂ ಪ್ರಾಂಜಲೀಂ ರಾನತೋಸ್ಮಿ

"ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ತ ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಶ್ಮಲವನ್ನೂ (ಮಲ),ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೂಲಕ ಮಾತಿನ ದೋಷವನ್ನೂ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಕಲ್ಮಶ ಅಂದರೆ ರೋಗವನ್ನು ಕಳೆದಂತಹ ಮುನಿವರೇಣ್ಯನಾದ ಪತಂಜಲಿಗೆ ಪ್ರಾಂಜಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದು ಈ ಸ್ತುತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಸಾರ. "

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಸ್ತಿಕತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೇದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತಳೆದಾಗ ಹರಿ ಹರರು ಋಷಿಗಳ ಮನವಿಯಂತೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಅದರಂತೆ ಹರಿಯು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ  ವೇದಾಧಾರವಾದ ಉಪಾಸನ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಕಾಂಡದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಕರ್ಷಣ ರೂಪವನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಋಷಿಯೊಬ್ಬನು  ದೇಹಕ್ಕೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಬಂದಿರತಕ್ಕಂತಹ ರೋಗದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ದೇಹದ ದೃಢತೆಗಾಗಿ  ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯ ಲಭಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ.  ಮಹಾ ವಿಷ್ಣು ಆದಿಶೇಷನಿಗೆ ಅ ಮುನಿಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಯೋಗಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ  ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.   ಆ ಮುನಿ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಳಿಯದಾದ ಒಂದು ಕುಂಡಲವೊಂದು ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಬೆಳೆದು ಬೆಳೆದು ಆದಿಶೇಷನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಿಶೇಷನು ಆ ಮುನಿಯಲ್ಲಿ ಆವಾಹನೆಗೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಯೋಗದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಕಾರಣ ಪತಃ ಅಂದರೆ ಬೀಳುವುದು, ಅಂಜಲಿ ಎಂದರೆ ಅರ್ಘ್ಯ. ಹೀಗೆ ಆ ಮುನಿಗೆ ಮುಂದೆ ಪತಂಜಲಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಆತ ಮುಂದೆ ಯೋಗ ಕಾಂಡದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ. 

ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಮೊದಲು ಧ್ಯಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಆ ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅರ್ಥ ಹೇಗಿದೆಯೋ ಆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದು ಇಲ್ಲದೇ ಹೋಗಿದೆ. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಅರ್ಥವೇ ತಿಳಿಯದೇ ಇಂದು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗವೆಂದರೆ ರೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಆದರೆ ದೇಹದ ರೋಗಮಾತ್ರ ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಭಯದಿಂದ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 

ಯಾರಾದರೂ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದಾಗ ಹಲವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕೇಳುವುದುಂಟು. ಕೆಲವು ಸಲ ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಸಿಗುವುದುಂಟು. ಅದರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೇ ಕೇಳಿದರೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಅದು ನಿರಾಶೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಯಮ ನಿಯಮ ಎಂಬುದು ಮೊದಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಬೋಧಕ ಗುರುಗಳಿಗೂ ಇದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೋವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಈಗಂತು ಅದಕ್ಕೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರದ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಗುರು ಅಂತ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಯೋಗ ಗುರು ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.  ಆದರೆ ಅದರ ಅಂತರಂಗದ ಭಾವವೇ ತಿಳಿಯದೇ ತಾವು ತಪ್ಪು ಹಾದಿಯನ್ನು ತುಳಿಯುವುದಲ್ಲ ಒಂದಷ್ಟು ಜನಗಳನ್ನು ಅದೇ ಹಾದಿಗೆ ಸೆಳೆಯುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುರಂತ ಎನ್ನಬೇಕು. 

ಗಾಳಿಯಾಡದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ, ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಶೂನ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ದೀಪದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯೋಗದಲ್ಲಿಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.   ಯೋಗವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಆಶೆಯಿಂದ ಭಕ್ಷಿಸುವುದು ಯೋಗವಲ್ಲ. ಅತಿಯಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಅತಿಯಾಗಿ ಸುಖ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಯೋಗವಲ್ಲ. ಯೋಗವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಜೀವಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಯಜ್ಞ ಅಥವಾ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಮ್ಮದಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಪಿಸಿ ಕಳೆಯುವಂತೆ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಮನಸ್ಸಿನ ಗುಣಗಳು, ಕಾಮ ಕ್ರೋಧ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಹುತಿಕೊಡುವುದಾಗಿದೆ. 

ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದ ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಯಮ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ನಿಯಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಾಗ ಅದು ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ಕ್ರಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಬೆಳೆದಾಗ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮನೋಭಾವ ನಿಯಮವನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವರಿಗೆ ನಿಯಮದೊಳಗೆ ಇರುವುದು ಒಂದು ಶಿಕ್ಷೆಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕ ಮುಖ  ಸಂಚಾರದ ರಸ್ತೆ ಇದ್ದಾಗ ಆ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದರಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ನಿಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಇಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಎಲ್ಲರಿಂದಲು ಮುಂದೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುವ ಹಂಬಲ.  ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಯೋಗದ ನಿಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರದ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಡು ಬೇಡ ರಸ ಆದೀತು ಎನ್ನುವಂತೆ. ಯೋಗ ಬೇಕು ನಿಯಮ ಬೇಡ. 

ಪ್ರಾಣ ವಾಯು ಜನನದಿಂದ ದೇಹಾಂತದ ತನಕವೂ  ಮನುಷ್ಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣವಾಯು ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಕೇತ.  ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪಂಚ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ವಾಯುವಿನ ಐದು ರೂಪಗಳು, ಪಾನ, ಅಪಾನ ವ್ಯಾನ ಉದಾನ ಸಮಾನ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಆಸನ ಮಾಡುವಾಗ ಉಸಿರಾಟದ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬುದು ಅತೀ ಮುಖ್ಯ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೇ ಹಲವರು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಯಮದ ನಿಬಂಧನೆ ಇಲ್ಲದೇ ಆಚರಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉಸಿರಾಟವೆಂಬುದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಾಳ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಸಲ್ಲದು.  ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದ ಉಸಿರಾಡುವ ಉಸಿರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿವೆ ಅದರ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿ ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ನಾವು ವಯಸ್ಸನ್ನು ದಿನದ ಬದಲಾಗಿ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಅಳೆಯುವಂತಾಗಬೇಕು. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಭಗವಂತ ಇಷ್ಟು ಉಸಿರು ಅಂತ ಠೇವಣಿ ಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾರು ಆ ಉಸಿರನ್ನು ಬೇಗನೇ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಬೇಗ ಸಾವು ನಿಶ್ಚಿತ. ಹಾಗಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಉಸಿರಾಟ ಉಸಿರಾಟದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ , ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ದೀರ್ಘಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 

ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಿಮಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಆಸನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ತಮಗೆ ತೋಚಿದಂತೆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಈಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸುಲಭದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಸನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಾವುದೋ ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರ ಆಸನಗಳತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಆಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ನಿಯಮವಿದೆ. ಆಸನಗಳ ಅನುಕ್ರಮವಿದೆ.  ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾವ ಆಸನ ಮಾಡಬೇಕು ಒಂದರನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಹೀಗೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ..ಮೊದಲಿಗೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ಆಸನಗಳು ನಂತರ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಉಪವಿಷ್ಠರಾಗಿ, ಆನಂತರ ಪವಡಿಸಿ ಮಾಡುವ ಅಸನಗಳು. ಇದರಲ್ಲೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾಡುವ ಆಸನಗಳು ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಆಸನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿಯಮವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾಡಾಸನ, ಬಾಲಾಸನ ಮಾಡಿದರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪವನ ಮುಕ್ತಾಸನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ಹಿಂದು ಮುಂದಾದರೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದರನಡುವೆ ಉಸಿರಾಟದ ಕ್ರಮ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಆದರೆ ನಿಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿಲ್ಲದೇ , ಏನೋ ಒಂದು ಆಚರಿಸುವುದು ಯೋಗ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವುದು ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಗುರುಗಳ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಲಭದ ಆಸನಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಒಂದೆರಡುವಾರದಲ್ಲೇ ಬೇರೆ ಕಠಿಣ ಆಸನಗಳತ್ತ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಒಟ್ಟು ಎರಾ ಬಿರಿಯಾಗಿ ಆಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಾರದು. ಸುಲಭದ ಆಸನಗಳು ಕೂಡ ಅಧಿಕ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಅರಿವು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯ.  ಯಾರೋ ಯಾವುದೋ ಆಸನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಟಿವಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಂಡು   ಅದರಂತೆ ಭ್ರಮಾಧೀನರಾಗಿ ಆಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 

ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಯಮಬಿಟ್ಟು ಮಾಡಲೇ ಬಾರದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಸನವೂ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.  ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ಹಲವಾರು ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ನಿಯಮಗಳಿವೆ.  ವ್ಯಾಯಾಮ ಅಥವಾ ಆಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಮಾಡಲೇಬಾರದು. ನಾವು ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಉಸಿರಾಟ ಮೂಗಿನ ಬದಲು ಬಾಯಿಂದ ಉಸಿರಾಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವಾಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಜತೆಗಿದ್ದವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ವಾಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗ ಅದು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಉಸಿರಾಡುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಶ್ವಾಸ ಕೋಶದ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. 

ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳಿವೆ.  ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮುಂಜಾನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಕಾಲ. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ತೊಡಗಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲೂ  ತಣ್ಣೀರಿನ ಸ್ನಾನ ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯ.  ಯೋಗವೇಂದರೆ ದೇಹ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಯೋಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಮೂರು ಅದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.  ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸಂಚಾರ ಸುಗಮವಾಗುವುದರಿಂದ  ನರಗಳು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ  ಯಾವುದೇ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ನಾವು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ತೊಡಗುವುದರಿಂದ ಯೋಗದಂತಹ ಬದುಕನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಸ್ನಾನದಿಂದಲೇ ತೊಡಗಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವಿದ್ದರೂ  ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ಆದಿನದ ಶುಭಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮುಹೂರ್ತದ ಸದ್ವಿನಿಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಜಾನೆಯ ಶಾಂತ ಪರಿಸರದ ಮೌನವನ್ನು  ತಾವು ಮೌನವಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಜಾನೆ ಏಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಎದ್ದ ನಂತರ ನಮ್ಮ ವರ್ತನೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಮುಂಜಾನೆ ಏಳುವಾಗ ಉಳಿದವರು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜ್ಞೆ  ಇದ್ದರೆ ನಮಗೆ ಶಾಂತ ಮೌನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 

   ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು  ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.  ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಜಾನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ.  ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದರೆ  ಕನಿಷ್ಠವೆಂದರೂ ಆರು ಏಳು ಘಂಟೆಯ ನಂತರ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಆಸನ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಜೀರ್ಣಾಂಗದ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ವ್ಯಾಯಾಮ ಅಥವಾ ವಾಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಅಷ್ಟು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಇದು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.  ಯೋಗವೆಂದರೆ ದೇಹವನ್ನು ದಂಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ದೇಹದಂಡನೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹ ದಂಡನೆಯಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಪೋಷಣೆ ಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ಕಠಿಣ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕು. ಕೇವಲ ಹನೈದು ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಸರಳ ಆಸನಗಳ ವ್ಯಾಯಾಮ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಆಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಬದ್ದವಾದ ಉಸಿರಾಟ ಅತೀ ಅಗತ್ಯ. ಒಂದು ಆಸನದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಬಾರಿಯಾದರೂ ದೀರ್ಘವಾದ ಉಸಿರಾಟ ಇರಬೇಕು. ಮತ್ತು ಈ ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಹರಿಸಿ ದೇಹದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು. ವ್ಯಾಯಾಮವಾದನಂತರ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಶವಾಸನ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.  ವ್ಯಾಯಾಮದ ನಂತರ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. 

ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ವಸ್ತ್ರ ಧಾರಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿರಬೇಕು. ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಇರುವ ಬನಿಯನ್ ಅಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು. ಸಡಿಲವಾದ ವಸ್ತ್ರ ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೇಹದ  ಬಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ದೇಹದ ಚಲನೆ ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಕ್ರಮಗಳು ತುಂಬ ಸರಳವಾಗಿರಬೇಕು. ಊಟ ಅಹಾರಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಯಪಾಲನೆ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯ. ಘನವಾದ ಆಹಾರ ಅಂದರೆ ಊಟ ಉಪಹಾರದ  ನಂತರ ಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಸೇವಿಸಬಾರದು. ಇವುಗಳು ಬೇಗನೆ ಪಚನವಾಗುವ ಗುಣದಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಊಟದ ನಂತರ ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲು ಜ್ಯೂಸ್ ಪಾನೀಯ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಿ ಮಲಬದ್ದತೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲ ಬದ್ದತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರು ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು. ಊಟ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯನಂತರ ನೀರು ಚಹ ಕಾಫಿಯಂತಹ ಪಾನೀಯ ಸೇವನೆ ಸರ್ವಥಾ ಸಲ್ಲದು. ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಪಚನ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯ. ಇದು ಸರಿಯಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ ಬೊಜ್ಜು ಕರಗುವುಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ದೇಹದ ಭಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಅಧಿಕ ಆಹಾರಸೇವನೆಯನ್ನು ದೂರವಿರಿಸಬೇಕು. ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವ ಒಂದೆರಡು ಘಂಟೆಯ ಮೊದಲು ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.  ರಾತ್ರಿಯ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತಾಮಸೀಗುಣದ ಆಹಾರವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಆಡಂಬರದ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತೃಪ್ತಿ ಅಸಹನೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಷ್ಟು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿರಬಾರದು. ನಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ ನಾವೇ ಮಾಡುವ ಮನೋಭಾವ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. 

ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧಃ., ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು. ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು. ದಿನವಿಡೀ ಮಾಡುವ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಶಿಸ್ತು ಬದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಯಾಮ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವಲ್ಲ. ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಘಂಟೆಯೂ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ದಿನವಿಡೀ ನಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಥಿತಿ ಇವುಗಳು ಮುಂಜಾನೆಯ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ಕ್ರಮ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇರಬೇಕು. ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವು ದಿನದ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನೂ ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಅರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ಆರೋಗ್ಯ ಎಂಬುದು ಯೋಗ ಜೀವನದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಒಂದು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯೋಗ ಜೀವನದ ಗುರಿ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಗುರಿ ಯಾವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಯೋಗ ಜೀವನದ ರಹಸ್ಯ. ಯೋಗಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಅದೊಂದು ಜೀವನ ಶೈಲಿ. ಅದು ಕಠಿಣವೂ ಅಲ್ಲ. ಸರಳವೂ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮನೋಭಾವನೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಪ್ರಕೃತಿಯ ದೇವತೆ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮುಂಜಾನೆ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸುವಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಒಂದು ನಿಯಮದ ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ. ಗಿಡ ಬಳ್ಳಿ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮದಲ್ಲೇ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯನೂ ಇದೇ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮದ ಜತೆಗೆ ಇರುವ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಯಮ ನಿಯಮವೆಂಬುದು ಖಡ್ದಾಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಯಮವೆಂದರೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅಂದರೆ ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗದ ನೈತಿಕ ಸೂತ್ರಗಳು. ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಅನುಸರಿಲೇ ಬೇಕಾದ ಸೂತ್ರಗಳು. ಅಹಿಂಸಾ ಸತ್ಯ ಆಸ್ತೇಯ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಅಪರಿಗ್ರಹ. ಇನ್ನುನಿಯಮವೆಂದರೆ ನಾವು ನಮಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಲೇಬೇಕಾದ ಸೂತ್ರಗಳು, ಶೌಚ, ಸಂತೋಷ ಅಂದರೆ ತೃಪ್ತಿ, ತಪಸ್ಸು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲೆ ಅನುಸರಿಲೇ ಬೇಕಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ  ಯಮನನ್ನು ಒಂದು ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸುವಂತೆ  ಯಮನೂ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುವಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಯಮ ಬದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  

ಯಜ್ಞೋಪವೀತಧಾರಣೆ

        

ಊರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರು ಇದ್ದರು. ನಾವೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಪ್ರವಾಸ ಹೋದರೆ ಇವರು ಜನಿವಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾರಣ ಇಷ್ಟೆ ಹೊರಗೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ನಿಬಂಧನೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಏನೂ ತಿನ್ನಬಹುದು. ಹೇಗೂ ಇರಬಹುದು.  ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಈ ರೀತಿಯ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಲೀ ವಿಶೇಷವಾಗಲೀ  ಏನೂ ಅನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೇ ಇರಬೇಕಾದ ವೃತ್ತಿ ಇದು. ಎಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸ್ನಾನ ಶೌಚಕ್ಕೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೂ ನಿತ್ಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಜತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಡನಾಡಿಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಸಮಯ ಒದಗಿಬರದೇ ಕ್ರಮೇಣ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ  ಅಸಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈಗ ಇದೇ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಿತ್ಯ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಅನುಭವಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ತಪ್ಪುಗಳು ದುರ್ವ್ಯಸನ ಇದೆಲ್ಲ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ....ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತಪಸ್ಸಿನಂತೆ. ತಪ...ಎಂದರೆ ಬೆಂಕಿ, ಆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂದು ಪರಿಶುದ್ದವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಂತೆ. 

ಅದೇ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗೆ ಒಂದು ಸಲ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಹೀಗೆ ಮನೆಯವರೊಂದಿಗೆ  ಮಾತನಾಡುತ್ತ  ಅಲ್ಲಿ  ಸಾಯಂಕಾಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ  ನನಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಜಪ ಮಾಡುವ ಸಮಯವಾಯಿತು. ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಅವರ ತಾಯಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ನನಗೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ ಉಡುವುದಕ್ಕೆ ವಸ್ತ್ರ ಕೊಟ್ಟರು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬಂದಾಗ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕಾದ ನನಗೆ ಬೇಕಾಗಿ  ನೆಲ ಗುಡಿಸಿ ಸಾರಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಹೇಳಿದರು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡುವವರಿಲ್ಲ. ನೀವು ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಮನೆಯೇ ಪಾವನ ಅದಂತೆ.  ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯ ಮಹತ್ವ ಆಕೆಗೆ ಅರಿವಿತ್ತು. ಆ ತಾಯಿಗೆ ಇದ್ದ ಗೌರವ ಕಂಡು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು.  ಜನಿವಾರ ಎಂಬುದು ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮದ ಪರಿಧಿ ಎಳೆದಂತೆ. ಅದರ ಒಳಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉತ್ತಮ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಇದ್ದರೂ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಈಗಿನ ಪರಿಸರ ಜೀವನ ಕ್ರಮ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಮಗು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದಾಗ, ಸಾಕಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಒತ್ತಡವಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಓದು  ಬರಹಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟಮೇಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಕೆಲಸ ಅಭ್ಯಾಸ ಜತೆಗೆ ಈಗ ಟ್ಯೂಷನ್ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಗೆ ಸಮಯವೇ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮುಂಜಾನೆ ಐದು ಘಂಟೆಗೆ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಟ್ಯೂಷನ್ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂಟು ಗಂಟೆಯ ತನಕ ಟ್ಯೂಷನ್ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಉಪಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಈ ನಡುವೆ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಎಂದರೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಒಂದು ದಿನ ಅಲ್ವ...ಅಂತ ಬಿಟ್ಟ ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮ ಕ್ರಮೇಣ ಬದುಕಿನಿಂದಲೇ ಮಾಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. 

  ಜನಿವಾರ ಕಳಚುವ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ.. ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತ್ರ ಉಡುವಾಗ ಇದನ್ನು ಕಳಚಿ ಇಡುವುದು. ವಿಚಿತ್ರ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಕಾದಾಗ ಧರಿಸುವ ಆಭರಣದಂತೆ. ಕೆಲವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೆಲ್ಲ ತೀರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನ್ನಿಸಿದರೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುವವರಿಗೆ ಇದು ಆತಂಕದ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.  ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಎಂಬುದು ಶರೀರದಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾದರೆ ಹೊಸದನ್ನು ಹಾಕಿದ ನಂತರವೇ ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಇಂದು ಹಲವರು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ಆದರೆ  ಯಜ್ಞೋಪವಿತ ಧಾರಣೆ....ಇದೊಂದು ಧಾರಣೆ  ಅಂದರೆ, ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಧಾರಣಾ ಶಕ್ತಿ ಅದು ಏಕಾಗ್ರತೆ. ಅದುವರೆಗೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದ್ದ ಬದುಕು ಇಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ಗುರಿಯತ್ತ ಚಿತ್ತ ಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಬೇಕು. ವಿಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಬದುಕು ಒಂದು ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗಬೇಕು. ಹಾಗಾಗಿಯೆ ಬ್ರಹ್ಮೋಪದೇಶ,  ಯಜ್ಞೋಪವಿತ ಧಾರಣೆ ಎಂಬುದು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉಪನಯನ ಅಂದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮವಾಗಿ ದ್ವಿಜತ್ವ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವಾಗ  ಹೆಗಲಲ್ಲಿರುವ ಜನಿವಾರ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಜೀವನದ ಆಹಾರ, ವಸ್ತ್ರ ವ್ಯಸನಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ.  ಉಪವೀತ ಎಂದರೆ ಉಪವಸ್ತ್ರ. ಅದು ಸದಾ ಜತೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು.  ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಹೇಗಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಈ ಅನುಷ್ಠಾನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ವಾತಾವರಣ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿದ್ದರೂ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಪೂರೈಸಬೇಕಾದರೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಂಧುಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.  ನಾವೇ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಉಳಿದ ಧರ್ಮದಿಂದ  ಇದಕ್ಕೆ ಗೌರವವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಮೂರ್ಖತನ.  ಎರಡೂ ಹೊತ್ತು ಸಂಧ್ಯೆ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ , ನೀವು ಪುರೋಹಿತರೋ ಅಂತ ಕೇಳಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. 

 

ಜನಿವಾರ ಮೂರು ಎಳೆ ಕೇವಲ ದಾರವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇಛ್ಚಾ ಕ್ರಿಯಾ ಜ್ಞಾನ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚೋದೆನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ವಾಕ್ ಚಿತ್ತ ದೇಹ    ಈ ತ್ರಿಕರಣಗಳ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಿವಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ಗೌರವ ಶ್ರದ್ದೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಆನಂತರ ಉಳಿದವರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ನಾವೇ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚ ಅದನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?  ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ತರ್ಪಣ ಬಿಟ್ಟು  ಉಪಾಕರ್ಮ ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ.  ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಆವೇಶಗೊಂಡವರಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೇವೆ. ಉಪಾಕರ್ಮ ಎಂದರೆ ಕರ್ಮದ ಬಳಿಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ ನಿಜ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಜನಿವಾರ ಕೇವಲ ಧರಿಸುವ ತೆಗೆದಿಡುವ ಅಲಂಕಾರದ  ದಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಿವಾರವೂ ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪಾಕರ್ಮವಾಗಲಿ ಇತರ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗಲೀ ಅದು ಉತ್ತಮ ಬದುಕಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು. ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಇಹಪರದ ಚಿಂತನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಬದುಕುವುದು  ಪ್ರಸ್ತುತ  ಸವಾಲಾಗುವಾಗ ನಮಗೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ   ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗಬೇಕು.  ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪನಯನದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ನಾಮ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದು ಒಂದು ಅಪಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಅವರವರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೇ ಅನುಸರಿಸುವಾಗ ನಮಗೆ ಅದರೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಏಕಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಗೌರವ ನಮ್ಮಿಂದಲೇ ಸಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆತ್ಜಾಭಿಮಾನ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. 

ಜ್ಞಾನ ಪರವಶ

        ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ. ದ್ರೋಣರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದ ಒಬ್ಬ ಬೇಡ ಅವರದೇ ಮೂರ್ತಿ ಇಟ್ಟು ಅದರ ಪ್ರೇರಣೆಯಲ್ಲಿ ಧನುರ್ವೇದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.  ಒಂದು ಸಲ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನ ನಾಯಿಯ ಬೊಗಳುವಿಕೆಯ ಧ್ವನಿಕೇಳಿ ಶಬ್ದವೇಧಿ ಯಿಂದ ನಾಯಿಯ ಬಾಯಿಗೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಅರ್ಜುನ ಆತನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ದ್ರೋಣರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಆತ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆ ಕಲಿತಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ದ್ರೋಣರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅರ್ಜುನನಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ಇರಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು ಏಕಲವ್ಯನ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.  ದ್ರೋಣರು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯ ಋಣ ಇರಬಹುದು. ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲಿನ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಇರಬಹುದು. ಏನೇ ಇದ್ದರೂ ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಹಲವು ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಗುಷ್ಠ ಹರಣ ದ್ರೋಣರನ್ನು ಖಳನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.  ಈಗ ಅದನ್ನು ದಲಿತ ಸಂಘರ್ಷದವರೆಗೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಕ್ಷೇಪಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಯಾವುದು ಸತ್ಯ ಯಾವುದು ವಾಸ್ತವ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಹಲವು ಸಲ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಅಂತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. 

  ಒಂದು  ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಪ್ರಾಣಿ ನಾಯಿಗೆ ಶಬ್ದವೇಧಿಯಂತಹ ಮಹಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಏಕಲವ್ಯನ ಕೈಗೆ ಭೀಕರ ಮಾರಕಾಸ್ತ್ರಗಳು ಒಲಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಗಬಹುದು? ಅದು ದೊಡ್ಡ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು.   ಅರ್ಹನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಅದು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ದ್ರೋಣರು ಅರ್ಹನಲ್ಲದವನು ಇಂತಹ ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತನಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಈ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಧರ್ಮ ಎಂಬಕಾರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಈ ಕಾರಣವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರ ಸಿದ್ದಿಸುವಾಗ ಅದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದವನಿಗೆ ಅದನ್ನು  ಉಪಸಂಹರಿಸುವ  ವಿದ್ಯೆಯೂ ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಶತ್ರು ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಜತೆಗೆ ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟವನನ್ನೇ ಅದು ಆಹುತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಇದು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.  ಪಕ್ಕದ ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವಾಗ ಆ ಬೆಂಕಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೂ ಹಬ್ಬಿದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಚಿಂತಿಸುವಲ್ಲಿ ಆತ ಸಮರ್ಥನಿರಬೇಕು. ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಕೈಗೆ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು ಅಥವಾ ಕತ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು? ವಿದ್ಯಾವಂತನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ವಿದ್ಯೆ ಹೇಗೆ ಸದ್ವಿನಿಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. 

ಐನ್ ಸ್ಟೀನ್ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಸೂತ್ರ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನ ತನಕವೂ ತಲುಪಿದಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ವವೇ ಅಡಗಿದೆ. ಇಂದು ಅದು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವಿದ್ಯೆ ಎಷ್ಟು ಅಮೂಲ್ಯವೋ ಅಷ್ಟೇ ಅನರ್ಹ ರ  ಕೈವಶವಾದಾಗ  ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಹತೆಗೆ ಪ್ರದಾನವಾಗಬೇಕು.  ಅನ್ವೇಷಣೆ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರೆ ಅದು ಹಲವು ಸಲ್ಪ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕೂ ಅರ್ಹವಾಗದ ದುರಂತವನ್ನು ತಂದಿಡುತ್ತದೆ. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಾವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಮಂತ್ರಗಳು ಅದು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ ಶಬ್ದಪುಂಜಗಳಲ್ಲ. ಇಂದು ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಮೊಬೈಲ್ ಗಳ ಘಂಟೆಯಾಗಿ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ. ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಗುರುಗಳ ಬೋಧನೆ, ಬ್ರಹ್ಮೋಪದೇಶದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಇದೆ. ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವು ಬೀದಿ ಬದಿಯ ಸಂತೆಯ ಸರಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವೂ ಒದಗಿಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿನ್ನದಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಭರಣವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತೆತ್ತ ಮೇಲೆಯೂ ಆ ಅಭರಣವನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದಿಟ್ಟು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕೊಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ಅದು ಆಭರಣದ ಮೌಲ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುವ ಗೌರವ. ಬೀದಿ ಬದಿಯ ಮಾರಾಟದ ಸರಕು ತರಕಾರಿಗೂ ಹವಾನಿಯಂತ್ತಿತ ಕಪಾಟಿನ ಚಪ್ಪಲಿಗೂ ಇರುವ ವೆತ್ಯಾಸವಿದು.  ಮನುಷ್ಯನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ ಢಾಂಭಿಕ ಭಕ್ತಿಗೆ ಎರವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗೆಗಿನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ ಪಠಣಕ್ಕೂ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಿಗೂ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನಿಯಮ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿವೆ. ನಿಯಮ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಡ್ಡೆಯಿರುವಾಗ  ಕೇವಲ ಮಂತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಗೌರವ ಭಕ್ತಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದ್ದೇಶ ಸಂಕಲ್ಪ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 

ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಐದು ಘಂಟೆಗೆ ನಮ್ಮ ಬೀದಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಂಸದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಗಳ ಸರದಿ ಸಾಲು ನಿಂತಿತ್ತು. ವಾರಾಂತ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಡೆ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅಲ್ಲಿ ಸರದಿನಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಮೊಬೈಲ್ ನಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಆಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮಂತ್ರಕ್ಕೂ ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಒಂದಿಷ್ಟೂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಅಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತು ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಹೇಗೆ ಅದು ದುರ್ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಅಪಮೌಲ್ಯ ವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆ. ಇದರಿಂದ ಯಾವ ಫಲಶ್ರುತಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಂತ್ರ ಪಠನಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ನಿಯಮಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ನಾವು ಶೌಚಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅದೇ ರೀತಿ ಇದು. ಆದರೆ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದು ವೇದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಢಾಂಬಿಕ ಭಕ್ತಿ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬೇಕಾದ ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೋದಲ್ಲಿ ಬಂದಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿದರೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಜ್ಞಾನ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅದು ವಿಪರ್ಯಾಸವಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೇನೂ ಅಲ್ಲ. 

  ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ    ಅದಕ್ಕೊಂದು ಪರಿಧಿ ಶಿಸ್ತು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದೇ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಇಂದು ಅದನ್ನು ಸಾರಾ ಸಗಟಾಗಿ ಅಜ್ಛಾನದಿಂದ ಬದಿಗಿರಿಸಿ ಈ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅಪಮೌಲ್ಯೀ ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಾವೇನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಾಮನೆಗೆ ಅದು ಸೂಕ್ತವೇ ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ತಿಳಿದರೆ ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳದ ಭಗವಂತನ ಜತೆಗಿನ ಆತ್ಮೀ ಯ ಸಂಭಂದವನ್ನು ಸಾರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.  ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿಯುವ ವ್ಯವಧಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಬುದ್ಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ. 

ಇಂದು ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ  ವಾಮ ಚಿಂತನೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.  ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರುವುದೆಂದರೆ ಪರಿಶ್ರಮದ ಕೆಲಸ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ  ಅದಕ್ಕೆ ಸದಾ ಅಪವಾದ ಅಪಹಾಸ್ಯಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಶ್ರಮದ ನಡುವೆಯೂ ಆತ ಬಿಡದೇ ಅದರಲ್ಲೇ ಜೀವಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದರೆ, ಅದು ಅಲೌಕಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಆದರೆ ಲೌಕಿಕವನ್ನೆ ಪರಮ ಸತ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿದವರಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂಬುದು ಅಪಹಾಸ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ಜೀವಿಸುವುದು  ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರ. ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಅರಿವಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಆತನ ಕರ್ತವ್ಯ. ಬ್ರಹ್ಜಜ್ಞಾನ ವಶವಾಗಬೇಕಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅರ್ಹತೆಯೂ ಇರಬೇಕು. ಅದು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತಹುದಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪ, ಸದುದ್ದೇಶ ಸನ್ಮನಸ್ಸು ಇಂತಹ ಪರಿಶುದ್ದಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗಬೇಕು. ಜ್ಞಾನ ಪರವಶವಾಗುವುದು ಎಂಬುದು ಇದೆ . ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಎಂಬುದು ವಶವಿಲ್ಲದೆ ...ಪರರ ವಶವಾಗಿದೆ. 

ಅಹಂ ವೈಶ್ವಾನರೋ ಭೂತ್ವಾ

 ಅಹಂ ವೈಶ್ವಾನರೋ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ದೇಹಮಾಶ್ರಿತ: ।

ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾಯುಕ್ತ: ಪಚಾಮ್ಯನ್ನಂ ಚತುರ್ವಿಧಮ್

ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನು ಭೋಜನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಠಿಸುವ ಮಂತ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ವೈಶ್ವಾನರ ಎಂದರೆ ಅಗ್ನಿ. ನಾವು ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರ ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಆಹಾರವಾದರೂ ಅದು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಲ್ಲುವುದು ವೈಶ್ವಾನರ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿಗೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಭೋಜನ ಅಥವಾ ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರ ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನಿಗೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವ. ಈ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದು ಊಟ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನಿಗೆ ಊಟ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದಾಗಿರುವುದಲ್ಲ. ಹಸಿವಿಗೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು. ಹಸಿವು ಎಂದರೆ ಅದು ವೈಶ್ವಾನರ ಹೇಳುವ ಅಥವಾ ರವಾನಿಸುವ ಸಂದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಹೀಗಾಗಿ ಹಸಿವಾದಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಆಗ್ನಿಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಂತೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅದು ಚಪಲಕ್ಕೆ ತಿಂದಂತೆ. ಚಪಲ ಎಂಬುದು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದು ತಾಮಸೀಗುಣವಾಗಿರುತ್ತಾ  ಅಸುರರ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. 

ಯಾವ ಆಹಾರವು ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಗೆ ಅರ್ಹವೋ ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನು ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಅದರಲ್ಲೂ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ರಹಿತವಾದ ಆಹಾರಮಾತ್ರವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.   ಈರುಳ್ಳಿಯಂತಹ ಆಹಾರವು ಭೋಜನವೆಂಬ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹವಿಸ್ಸು ಆಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಜೀವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವಾಯು ಅವಾಹನೆಯಾದಾಗ ಅಗ್ನಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ಒದಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎಂಬುದು ಜೀವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಗ್ನಿ ಯಾವಾಗ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೋ ಆಗ ಜೀವವಿಲ್ಲದೇ ದೇಹವು ಜಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಗ್ನಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಆಹಾರವು ಅದು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾವ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಾವು ತಿನ್ನುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಹಾರವೂ ನಮಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. 

ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರ ಇವೆರಡೂ ಈಗ ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯಗಳು.  ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇರಲೇ ಬೇಕು. ಇದು ತಾಮಸೀ ಗುಣವಿದ್ದು ದೈವದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂಸೆ ಎಂಬುದು ರಾಕ್ಷಸ ಸ್ವರೂಪ. 

ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ ಆಹಾರ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತನಾಶಕ್ತಿ ಇರುವುದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನಿಗೆ ಒದಗುವ ಸಂಸ್ಕಾರವು  ಪರಮಾತ್ಮನ ಅರಿವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದವನಿಗೆ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಯಜ್ಞದಂತೆ . ಯಜ್ಞ ಎಂಬುದು ಒಂದು ದೈವ ಕ್ರಿಯೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಭೋಜನ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹಸ್ತೋದಕ  ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯ. ಹಸ್ತೋದಕ ಕೇವಲ ಶಾಸ್ತ್ರವಲ್ಲ. ಹಸಿವಿನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ತುಟುಕು ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಉತ್ತಮ. ಒಂದು ಪರಿಷೇಚನದಿಂದ ಪರಿಸರ ಶುದ್ದಿಯಾದರೆ, ಒಂದು ಅಪೋಶನದಿಂದ ಮೈ ಮನ ಶುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇವಿಸುವಲ್ಲಿ ದೈವೀ ಭಾವ ಬಂದಾಗ ಅನ್ನವೆಂಬು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿದವನಿಗೆ ಆಹಾರ ಪರಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದರೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವ ಆರಾಧನಾ ಭಾವ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪತ್ನಿಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಜ್ಯೇಷು ಮಾತಾ ಎಂಬುದು ಮಾತೃಸ್ವರೂಪವಾಗುವಾಗ ಭೋಜನ ಯಜ್ಞವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞ ಹವನಗಳಲ್ಲಿ  ಮನೆಯ ಒಡತಿಯೇ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ವೈಶ್ವಾನರ ಸ್ವರೂಪ  ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಭೋಜ್ಯೆಷು ಮಾತಾದ ಮಾತೃ ಸ್ವರೂಪ ಇದು.  ಭೋಜನ ಎಂಬುದು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುವ ಅಗ್ನಿಕ್ರಿಯೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿಂದ ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಒಳಗಿನ ವೈಶ್ವಾನರನ ಅನುಗ್ರಹ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯ. 

ಎಲ್ಲರ ಉದರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ದೇಹದಲ್ಲೂ ವೈಶ್ವಾನರ ಸ್ವರೂಪವಿರುತ್ತದೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಯಾರೇ  ಹಸಿದವನು ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಆತನ ಹಸಿವನ್ನು ಆತನಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದು ವೈಶ್ವಾನರನನಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಂತೆ.  ಅನ್ನ ದಾನವೆಂಬುದು ಶ್ರೇಷ್ಠದಾನ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಆಶೆಗಳಿಗೂ ಮಿತಿ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ. ಧನ ಕನಕ ಭೂಮಿ ಸುಖ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ  ಮತ್ತೂ ಬೇಕು ಮತ್ತೂ ಬೇಕು ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಮನುಷ ಸದಾ ಅತೃಪ್ತ. ಗಳಿಸಿದಷ್ಟು ಪ್ರಾಪ್ತಿಸಿದಷ್ಟೂ ಮತ್ತೂ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಹಂಬಲ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆತುಂಬ ಆಹಾರ ಕೊಟ್ಟು ಆತನ ಉದರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದಾಗ ಆತ ಇನ್ನು ಸಾಕು ಅಂತ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.  ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬೇಕು ಎಂಬ ಅತಿಯಾಶೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.  ಹಾಗಾಗಿ ಒಬ್ಬನ್ನು ಯಾವುದುಕೊಟ್ಟೂ ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸುವುದು ಆಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಆತನಿಗೆ  ಊಟ ಕೊಟ್ಟು ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಹುಟ್ಟು ಸಾವಿನ ನಡುವೆ ಚೇತನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಆಹಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಜನರು ಎಂದರೆ ಜನನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು. ಇದರ ನಡುವಿನ ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಅದು ಯಜ್ಞ ಹವನದಂತೆ, ವೈಶ್ವಾನರ ಉಪಾಸನೆ.

ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಯಜ್ಞದಂತೆ. ಹುಟ್ಟಿದನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಜ್ಞತತ್ವವಿದೆ. ಯಜ್ಞ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವರ್ತುಲದಂತೆ. ಹುಟ್ಟು ಸಾವು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟು. ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಹಳೆಯದನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಹೊಸದನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ ನದಿಯ ನೀರು ಕಡಲಿಗೆ ಸೇರಿ ಆವಿಯಾಗಿ ಆಕಾಶ ಸೇರಿ ಮತ್ತೆ ಮಳೆ ಹನಿಯಾದಂತೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಯಜ್ಞ. ಒಂದು ಕಾಳು ಭೂಮಿಯೋಳಗೆ ಅವಿತು ಮೊಳಕೆ ಒಡೆದು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಗಿಡವಾಗಿ ಮರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೂವು ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ. ಪುನಃ ಬೀಜ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೇರುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಜ್ಞ ತತ್ವವಿದೆ.  ಜೀವನ ಎಂದರೆ ಯಜ್ಞದಂತೆ. ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಯಜಮಾನ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ನಾವೇ ಯಜಮಾನರು. ಯಜ್ಞ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ಯಾವ ಜಾತಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿ ಸಸ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿವು ಎಂಬುದು ಇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ  ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 

ಯಜ್ಛವೆಂದರೆ ಒಂದು ವೈಶ್ವಾನರ ಆರಾಧನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಶರೀರವೇ ವೇದಿಕೆ. ಉದರವೇ ಅಗ್ನಿಕುಂಡ. ಎಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಪುರುಷ ಇರುತ್ತಾನೋ ಅದು ಅಗ್ನಿವೇದಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಈ ಯಜ್ಞ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅತೀತರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಪ್ರತೀ ಕ್ಷಣವೂ ಮಾಡುವ ತ್ಯಾಗದಂತೆ.   ಶರೀರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆಹಾರ ಪುನಃ  ತರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ಕರಗಿ ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ  ಯಜ್ಞ ತತ್ವ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ   ಆಹಾರ ಚೈತನ್ಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. 

ಭೋಜನವೆಂಬುದು ಅಗ್ನಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪೂಜನಿಯವಾಗುವಾಗ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಗೌರವ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿದರೆ ಆ ಅನ್ನಾಹಾರಕ್ಕೆ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತೆ. ಇಂದು ಊಟ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.    ವಿಧಿಯುಕ್ತ ಹಸ್ತೋದಕ ತಿಳಿದವರೇ  ಕಡಿಮೆ.  ಹಸ್ತೋದಕ ತೆಗೆದರೂ ಮಂತ್ರ ತಿಳಿಯದೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಹಸ್ತೋದಕ ಹಿಡಿದು ಆಪೋಶನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಂತ್ರವೂ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಅಭಿನಯವಾಗುತ್ತದೆ.  ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ   ಹಸ್ತೋದಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಎಲ್ಲೋ ಹೇಗೋ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮನೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ಊಟಮಾಡುವ ವ್ಯವಧಾನ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ.  ನಮಗೆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಕ್ತಿ ಹುಡುಕುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಹಸ್ತೋದಕದ ಬಗ್ಗೆ ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ . ಹೇಗಾದರೂ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ  ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಎದ್ದು ಹೋಗುವುದು. ಮಾತನಾಡುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಅಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತೆ ಆರಾಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಮಲಗಿದಂತೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಅಗ್ನಿಯ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಎಸಗಿದಂತೆ. ತಿಂದ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಂತೆ. ಇಂದು ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ. ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತ ನೂರು ಜನರಲ್ಲಿ ತೊಂಭತ್ತು ಜನರೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏಳುತ್ತಾರೆ. ಎಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಾದರೂ ತಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯದವರು ಇವರು.  ಯಥೇಚ್ಚ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಎಲೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟೇಳುವುದು ಭೋಜನದ ಮೇಲಿನ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಂತೆ.     ಯಜ್ಞವೆಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಸವಾಲು ಎಸೆದಂತೆ ಊಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ನಾವು ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಗೌರವಕೊಡಬೇಕು.  ಇನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಊಟಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ, ಸಮಯದ ಕೊರತೆ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಗಂಭೀರತೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲ. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಊಟಮಾಡುವ ಆರೋಗ್ಯವೂ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ.  ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ತಿಯೆಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ವೈಶ್ವಾನರ. ಆತನ ಆಗ್ರಹಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರೆ ತಿಂದ ಅನ್ನವೂ ಪಚನವಾಗದೆ ಇರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಹಸಿವಿಗೆ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೇ ಇರುವವರು ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ. ಉಣ್ಣುವುದು ನಾವೇ ಆದರೂ ಅದು ಉದರಾಗ್ನಿ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ನೈವೇದ್ಯ. ಪಚನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಚೈತನ್ಯವೇ ಪ್ರಸಾದ.   ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭೋಜನವೆಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಂಗ. ಅದಕ್ಕೊಂದು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಅಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಒಂದಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಗೌರವದಿಂದ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿ ಉದರದ ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಇದೆ. 

ಗೌರವದಿಂದ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿ ಉದರದ ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಇದೆ. 

ಅಗ್ನಿ ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರತಿರೂಪದಂತೆ. ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದ ಜ್ಯೋತಿಸ್ವರೂಪದಂತೆ. ಈ ಅಗ್ನಿ ಸ್ವರೂಫ  ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ದೇಹದ ಅನುಭವ. ಇದು ನಿತ್ಯ ಕಾಣುವ ಅನುಭವಿಸುವ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಭಗವನ್ ಸ್ವರೂಪ.