ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯ

ಒಂದು ಕಥಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮದಿಂದ ಈ ಲೇಖನ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಸೂಕ್ತ ಅನ್ನಿಸಿತು.  ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಕಥೆ ಇದು.  ಒಬ್ಬ ತನ್ನ ಮಿತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಗೋವಾ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕ. ಅದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಗಾದರೂ ಆಗಬಹುದು. ಅದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ಕನಸು . ಆ ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭಂಧಿಗಳಿದ್ದರು. ಯಾವುದೋ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮಿತ್ರ ಹೋಗುವಾಗ ಈತನೂ ಮಿತ್ರನ ಕೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಜತೆಯಲ್ಲೇ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.  ಅಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಜತೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ನಂತೆ ವಿವಿಧ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿನ ಅಪರಿಚಿತರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಇರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಚಿಗರೆಯಂತೆ ಓಡಾಡುವ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆ ಯಾರು? ಯಾವ ಸಂಭಂಧ ? ಒಂದೂ ಅರಿವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಕಿರುನಗುವಿನ ವಿನಿಮಯದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮರಾಠಿಯನ್ನು ಜನುಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೇಳುವ ಈತನಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪರಿಚಯ ಕಣ್ಣ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಭಾಷಾತೀತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸೇ ಒಂದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಈತ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ ಕಣ್ಣಂಚಿನ ಭಾಷೆ.  ಅವರಿಬ್ಬರು ಬಹಳ ಹತ್ತಿರವಾದರೂ ಕಿರುನಗು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮದುವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಚದುರಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮಿತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಈತನೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಗೋವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೂ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ತಂಗಿ ತಿರುಗಾಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇರುತ್ತದೆ. ಈತ ಮಿತ್ರನಲ್ಲಿ ಆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನಿಗೂ ಆಕೆ ಯಾರು ಎಂದು ಅರಿವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಂತ ಆ ಮಿತ್ರನ ಸಂಭಂಧಿಗಳಿಗೂ ಅದು ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಹೆಣ್ಣು ನಾಪತ್ತೆ ಅಂದರೆ ವಿಳಾಸವಿಲ್ಲದ ಹೆಣ್ಣಿನಂತೆ ಇವರಿಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.  ಎರಡು ದಿನ ಕಳೆದು ಇನ್ನೆನು ಗೋವ ಬಿಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಹೆಣ್ಣು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತಾಳೆ. ಹಲವು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ಮದುವೆ ಮನೆಯ ಸಿಂಗಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸರಳ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಕನ್ನಡ, ಆಕೆ ಮರಾಠಿ ನಡುವೆ ಯಾವ ಭಾಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಖಚಿತತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಈತ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ನನಗೆ ನೀನು ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಿಯಾ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಆಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊಡಬೇಕಲ್ಲ.....ಕೊನೆಘಳಿಗೆಯವರೆಗೂ ಹೆಣ್ಣಾದ ಆಕೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉಪಾಯವಿಲ್ಲದೇ ಈತ ತನ್ನ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನಾನು ಇಷ್ಟವಾದರೆ ಪತ್ರ ಬರೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಗೋ ಆಂಗಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಸಿನಿಮಾದ ಕಥೆಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲ. ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣವಾದುದರಿಂದ  ಆತ ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 

ಊರಿಗೆ ಬಂದನಂತರ ಒಂದು ದಿನ ಆಕೆಯ ಪತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಮುದ್ದಾದ ಅಕ್ಷರದ ಆ ಪತ್ರ ಕೈ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈತ ರೋಮಾಂಚನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಲವು ಭಾವನೆಗಳು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಕನಸುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೆನು ಪತ್ರ ತೆರೆದು ಓದಬೇಕು ಎನ್ನುವಾಗ ಬಹಳ ಹತಾಶೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುತ್ತಾಳೆ!! ಛೇ ಬರೆದ ಒಂದೆರಡು ಸಾಲು....ಅದೂ ಎನೆಂದು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಬಹುದೇ? ಇಲ್ಲಾ...ಯಾರಲ್ಲಿ ಕೇಳುವುದು? ಮಿತ್ರನಿಗೂ ಮರಾಠಿ ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಿಸಿದ ಬರಹಕ್ಕಿಂತ ಕೈ ಬರಹ ಓದುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ . ಯಾರಲ್ಲಿ ಕೇಳುವುದು? ಬಹಳ ನಿರಾಶೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಿನಂತೆ ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್ ಇಲ್ಲದಂತಹ ಕಾಲ. ಏನಿದ್ದರೂ ಕಾಗದ ಒಂದೇ ಮಾಧ್ಯಮ. ಇದು ಪ್ರೇಮ ಪತ್ರವಾದುದರಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾರಲ್ಲೂ ಓದಿಸುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಸದಾ ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡ ಎನ್ನುವಂತಿದ್ದ ಆತನಿಗೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೀರಿದ ಭಾವನೆ ಎಂಬುದು ದೊಡ್ಡದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ.  ಈ ಕಥೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೂ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು. ಸುಂದರ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಯಂತೆ ಇದನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು...ಭಾಷೆ,  ಅದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕಿರುವ ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ಸಾಧನ. ಅದಕ್ಕೆ ದೇಶ ಪರದೇಶದ ಸೀಮೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 

ಈಗ ಭಾಷೆಯಕಾರಣದಿಂದ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ದ್ವೇಷ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು. ಅದರಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಮಂಗಳೂರಿಗರಿಗೆ ಅದೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ದತ್ತ ಕೊಡುಗೆ. ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಇಲ್ಲಿ ಸಹಜ.   ಮದುವೆಯಾದ ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ನನ್ನಾಕೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನನಗಾದರೋ ಐದಾರು ಭಾಷೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಆಕೆಯೆ ಎದುರು ಯಾರ ಜತೆಗಾದರೂ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವ ಆಕೆಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೆಯೊಳಗೆ ಸಂಭಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಸೀಮಾತೀತವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬೆಸೆಯಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಭಾಷೆ ಎಂದೂ ತೊಡಕಾಗಬಾರದು. ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಅಭಿಮಾನ ಇರಬೇಕು. ಹಾಗೇ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವವೂ ಇರಬೇಕು. ಅದು ಜಾತಿ ಧರ್ಮದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಅಷ್ಟೇ. ಅನ್ಯ ಧರ್ಮದವರೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿದರೆ, ಸಂಭಂಧ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಜಾತಿಭೇದ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಭೇದ ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ ಹುದುಗಿರುತ್ತದೆ.  ಅನ್ಯ ಜಾತಿಯ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದರೂ  ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕಾರ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಯುವುದು ಯಾವುದು? ಅನ್ಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣದಿದ್ದರೆ  ಜಾತಿ ಭೇದದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.  ಅನ್ಯ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ತಾತ್ಸಾರವಿಲ್ಲದೇ ಗೌರವ ಇದ್ದರೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದ ವೆತ್ಯಾಸಗಳೂ ಗೌಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೀನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮನೋಭಾವ ದೂರವಾದರೆ ಸಾಕು ಬೇರೆ ಕುಳಿತು ಊಟಮಾಡಿದರೂ ಮನಸ್ಸು ಒಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಗೂ ಇದು ಅನ್ವಯ. 

ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ,  ಧರ್ಮ,  ಭಾಷೆಯಾದರೂ ಅದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ. ಅದರ ಹಾದಿಯ ಗಮ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ. ನಮ್ಮ ಮನೋಭಾವವೇ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇದನ್ನು ಬೆಸೆಯುವುದರಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸವೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದಲ್ಲೂ ಒಳ ಪಂಗಡಗಳಿರುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಜಾತಿ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನ ಇದ್ದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮ,೯ ಭಾಷೆ ಕೀಳು ಎಂದು ಕಂಡರೆ ಅದು ಅಪರಾಧ. ಈ ಮನೋಭಾವ ಸ್ನೇಹ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದ್ವೇಷವನ್ನು ಮತ್ಸರವನ್ನೂ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಈ ಭೇದ ಭಾವ ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಭಾಷೆ ಇದೆ? ಯಾವ ಧರ್ಮವಿದೆ? ತೆಂಗಿನ ಮರ ಎಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರೂ ಅದು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ. ಅದು ಅಮೃತವನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಷ ಬೆರೆಸುತ್ತಾನೆ. 

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಾವುದೋ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಪರಿಚಯಸ್ಥರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಇಂಗ್ಲೀಷು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದ ಹಿಂದಿಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ದಿನದ ಉದ್ಯೋಗದ ನಿಮಿತ್ತ ಬಂದವರಿಗೆ ಭಾಷೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಅರಿವಿರಬೇಕಾಗಿರುವುದೇನೋ ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಮಹಾಪರಾಧವೇನು ಅಲ್ಲ.  ಅವರು ಹಿಂದಿಯವರು ಎಂದು ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಸಹನೆ ಕಟ್ಟೆಯೊಡೆಯಿತು. ರೇಗಾಡುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು. ನಾನು ಆದಷ್ಟು ಸಾಂತ್ವನ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಪರಿಸರ ಸಂಭಂಧಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಪಾಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅಸಹಾಯಕತೆ ನನಗೆ ಕಂಡಿತು. ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿದೆ. ಭಾಷೆ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು. ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೆ ನಿಮಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ...ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯ ಎಂದರೆ ಏನು? 

ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯ...ಶುದ್ದ ಕನ್ನಡದಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಪ್ರಥಮ, ಮೊದಲನೆಯದ್ದು ಹೀಗೆ ತೊದಲಿದರು. ನಾನು ಹೇಳಿದೆ ಇದು ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದವಾ? ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅದು ಶುದ್ದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಹೇಳಿದೆ..ಏಕಂ ಏವ...ಅದ್ವಿತೀಯ....ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕನ್ನಡ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು. ಆತ ಕಿರು ನಗೆ ನಕ್ಕ. ಆತನ ಅಹಂ ಹೋಗದಿದ್ದರೂ ವಾಸ್ತವ ಅರಿವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಎಂದರೆ  ಅಸ್ಪೃಶ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಅದು ಹೇಗೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೋ ವಿಸ್ಮಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕಾದರೆ....ಕನ್ನಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಆಗ ಅದು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಕನ್ನಡ ಎಂದು ಅಭಿಮಾನ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಗೆಂದು ಕನ್ನಡ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಅಂಕ ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾವ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಸೀಮೆ ಎಂಬುದು ನಿಗದಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ, ನಡುಗನ್ನಡ, ಹಳೆಗನ್ನಡ ಹೀಗೆ ಕನ್ನಡ ಎಂಬುದು ಅನಂತ ಲೋಕ. ಆ ಲೋಕವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಗುಣ. ಆದರೆ ಅದು ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗವಾದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದುರ್ದೈವ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಎಂದರೆ ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಭಾಷೆ, ಉರ್ದು ಎಂದರೆ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಧರ್ಮದ ಭಾಷೆ ಈ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಉರ್ದೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಹಿಂದು ಕವಿ ಸಾಹಿತಿಗಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲೂ.  ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತರಿದ್ದರು. ಅವರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪಾಠವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಅದೆಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಹಳೆಕನ್ನಡದ ರಾಘವಾಂಕ, ನಾರಣಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವರ ಧರ್ಮ ಯಾವುದೋ ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಭಾಷೆ ಯಾವ ಧರ್ಮವಾದರೇನು ನಾವದಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ದೇಣಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೇರೆಯಲ್ಲ, ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಅನ್ಯವಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಬೆಸೆದು ಗಂಗೆ ಯಮುನೆಯಂತೆ ಒಂದಾಗುವ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ಭಾಷಾವಾರು ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ತಪ್ಪೋ ಸರಿಯೋ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ. ಅದರ ಬದುಲು ಐದಾರು ಗೆರೆ ಎಳೆದು ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಾವು ಒಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಇಲ್ಲವೋ ಹೀಗೆ ದ್ವೇಷಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಂತು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 

ಭಾಷೆ ಅದು ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿನೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಬಾರದು. ಅದು ಕೇವಲ ಸಂವಹನ ಸಾಧನ. ಮನಸ್ಸು ಮನಸ್ಸು ಅರಿಯುವ ಮಾಧ್ಯಮ. ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಯೂ ತನ್ನದೆ ಆದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೋದಿದೆ. ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಇರಲೇಬೇಕು. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ  ಅತ್ಯವಶ್ಯ ಇರಬೇಕು. 

 

ಲೇಖಕರು : ರಾಜಕುಮಾರ್ ಎಂ. ಪೈವಳಿಕೆ ಬೆಂಗಳೂರು. 

ಪರಿಶುದ್ಧಿ

             ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬಾಕೆ ಕೇಳಿದರು ಯೋಗ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದರೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಯೇ ಮಾಡಬೇಕಾ? ಯೋಗ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಬೆವರಿ ಪ್ರೆಶ್ ನೆಸ್ ಹೋಗುತ್ತದೆ.  ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಯಂತೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಮೊದಲು  ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದೇ ಒಂದು ಯೋಗ. ನಾನು ಆಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದೆ,  ಆಕೆ ಹೇಳಿದ  ಆ  ಪ್ರೆಶ್ ನೆಸ್ ಅಂದರೆ ಏನು? ಬಹುಶಃ ಇಂದು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರು ಮೊದಲು ಪ್ರೆಶ್ ನೆಸ್ ಅಥವಾ ಪರಿಶುದ್ದತೆ,  ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ತಿಳಿಯಬೇಕು.  ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲ ತತ್ವವೇ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಕಡೆಗಿರುವ ಪಯಣ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೇ ಇಂದು ಮನಬಂದಂತೆ ಬಳಸಿ ಅದನ್ನು ಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

         ಬೆವರಿದೊಡನೆ ಪ್ರೆಶ್ ನೆಸ್ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ ನಾವು ದಿನದಯಾವ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಮಂಗಳೂರಿನಂತಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಹೊರಬರಬೇಕಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಬೆವರುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ! ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರೆಶ್ ನೆಸ್ ಅಂದರೆ ಏನು? ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸೇ ಪರಿಶುದ್ದವಾದರೆ ಯೋಚಿಸಿ. ನಾವು ದೇಹದ ಪರಿಶುದ್ದತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಿಶುದ್ದವಾದಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮನಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಮತ್ತದೇ ಭಾವನೆಗಳ ಹೊಯ್ದಾಟದಲ್ಲಿ, ತುಮುಲದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.   ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ದತೆಯ ಅರಿವು ಇರಬೇಕು. ಅದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು.

        ಪರಿಶುದ್ದ ಮನಸ್ಸು ಅಂದರೆ ಏನು?  ಪರಿಶುದ್ದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊರಾವರಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.ಅಲ್ಲಿ ಅಸಹನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಕ್ರೋಧ ಮತ್ಸರ ಇತ್ಯಾದಿ ಬಾಧೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಪರಿಶುದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಮಶ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಹೊರಗೆ ಶಾಂತತೆಯನ್ನು ತೋರಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಿಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಹದ ಒಳಗಿನ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಹೊರಗೆ ಔಷಧಿ ಲೇಪಿಸಿದಂತೆ

     ಮನಸ್ಸು ಪರಿಶುದ್ದವಾಗುವುದು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ. ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಖಾಲಿಗೊಳಿಸುವುದು. ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊರ ಹಾಕಿ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಲದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದು. ಮನುಷ್ಯ ಈ ಭೂಮಿಮೇಲೆ ಜನ್ಮ ಎತ್ತುವುದೆಂದರೆ ಕಲ್ಮಶಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ದುರಿತಗಳನ್ನು ದೂರವಾಗಿಸಿದಾಗ ಅಮೃತತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವುದೇ ಯೋಗ ಮಾರ್ಗ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಮೃತ್ಯೋರ್ ಮುಕ್ಷೀ ಯಮಾಮೃತಾತ್...ಅಮೃತತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ದೇಹ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಆತ್ಮ ಪರಿಶುದ್ದವಾಗಿ ಅಮೃತತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಎಂಬುದು ಪರಿಶುದ್ದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಅರ್ಧ ತಾಸು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಾಗ ಧ್ಯಾನ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ರಮ್ಯ ಪ್ರಯಾಣದಂತೆ.

         ನೇರವಾಗಿ ಕುಳಿತು   ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ಅಂದರೆ ಹೊರ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗುವುದು. ದೀರ್ಘವಾದ ಉಸಿರಾಟ ಶ್ವಾಸ ನಿಶ್ವಾಸದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಕೊಡುವುದು, ಒಂದು ಬಾರಿ ಉಸಿರಾಡಿದಾಗ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅದರಲ್ಲೇ ತಲ್ಲೀನ ನಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹೊರಗಿನ ಸದ್ದುಗದ್ದಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಅಂತರಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಆ ಭಾವವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪ. ಇದು ಒಮ್ಮೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂತೋ ನಾವು ಗೆದ್ದು ಬಿಟ್ಟೆವು. ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರೆ ಸಾಕು, ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವಗಳನ್ನು ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಸಿಟ್ಟು ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಯೋಚಿಸುತ್ತದೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಪರಿಶುದ್ದತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬಾರಿ ಮನಸ್ಸು ಪರಿಶುದ್ದತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಮತ್ತೆ ಮನಸ್ಸು ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಸಿಟ್ಟು ಕ್ರೋಧ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗ ಅದರಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುವಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.  ಪರಿಶುದ್ದತೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇಹದ ಕೊಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಿಕ್ಕಿ ತಿಕ್ಕಿ ತೊಳೆದರೆ ನಾವು ಪರಿಶುದ್ದವಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆ ಏನೋ ಬರಬಹುದು, ಮನಸ್ಸು ಅಸಹನೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮುಳುಗಿದ್ದರೆ ನಾವು ಶುದ್ದರಾಗುವುದು ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

         ಇವತ್ತು ಅಧಿಕ ಮಂದಿ ದೇಹದ ತೂಕ ಜಾಸ್ತಿಯಾದರೆ, ಬೊಜ್ಜು ಬೆಳೆದರೆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೋ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಆಸನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ದೇಹದ ಭಾರ ನೋಡಿ ದೇಹ ಭಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತೇ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಅಸಹನೆ ಅಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಆತಂಕ ಮನೆ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಅನುಭವದಿಂದ ಹಲವು ಸಲ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಇರುವುದು  ಅರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಜೀವನ ಪರಿಶುದ್ದತೆಗಾಗಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಎಂಬುದು ಸಣ್ಣ ಅಂಗ.  ಆದರೆ ಈಗ ಆರೋಗ್ಯವೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲ ತತ್ವವೇ ಅಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.     

    ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆತ್ಮವಂಚನೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಘಳಿಗೆಗೂ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಸೆಳೆತ. ಹುಳುಗಳು ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಕಲ್ಮಷದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಮ್ಮ ಯೋಚನೆಗಳು ಕಲ್ಮಷ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

        ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಎನ್ನುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಧಾನ. ನಮ್ಮ ಅನಿಯಮಿತ ಅಸಹಜ  ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕ ಗೊಳಿಸುವುದೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ. ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದ ಶ್ವಾಸ ನಿಶ್ವಾಸ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆ ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ದಿಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ. ಬಿಂದಿಗೆ ತೊಳೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಶುದ್ದ ನೀರು ಹಾಕುವಂತೆ. ಇದು ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ನಾಡಿ ಶೋಧನ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ದೇಹ ನಾಡಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕ್ರಿಯೆ ಶುದ್ದ ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ದ ವಾಯು ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಅಶುದ್ದ ವಾಯು ಹೊರ ಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ  ದೇಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ದಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಬೇಕು.  ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ತಂಬಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಸದೃಶವಾದ ಹಾಲನ್ನು ಹಾಕುವಾಗ ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ. ಆನಂತರ ನಾವು ಏನು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತೀತರ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದು ಹಾಲಿನಂತೆ. ಪರಿಶುದ್ದವಿಲ್ಲದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಎಂಬ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ನಾವು ದೇಹದಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗುವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಚ್ಚವಾಗುವುದು ಬಹಳ ಕಠಿಣ. ಕಠಿಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಾವು ಪರಿಶುದ್ದರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೂರ್ಖತನವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಶುದ್ದಾತ್ಮರಾಗುವುದು ಬದುಕಿನ ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪರಿಶುದ್ದ ಭಾವ ಬಂದರೆ ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮಾಲಿನ್ಯದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರೋಧ ಅಸಹನೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಇದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದೇ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತ.

ಯಾತ್ರಾ ಸನ್ನಾಹ ೪

        ಕಾಶಿಯಾತ್ರೆಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಿದ್ದತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ತರಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಹೀಗೆ ಸಿದ್ದತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ದತೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬಯಕೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗುವ ಸಮಯದ  ಕ್ಷಣಗಣನೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮನಸ್ಸು ದೇಹ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಶೀಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ದತೆಯ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಸಿದ್ದತೆಯೊಂದನ್ನು ನೆನಪಿಸಬೇಕು.

        ಯಾವುದೇ ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳು ಸದುದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಸತ್ಫಲವನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲುದು.  ಮನಸ್ಸಿನ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಈ ಸದುದ್ದೇಶ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪಗಳು ಕೂಡಿ ಬರುವುದು . ಪರಿಶುದ್ದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪ ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ.  ಸಂಕಲ್ಪ ಎನ್ನುವಾಗ ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಲ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ನಾವು ಸಹಜವಾಗಿ ಕಪಟವಿಲ್ಲದ ಪ್ರೀತಿ ಮಮತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಹಿತೈಷಿ ಮಿತ್ರರಿಂದ ಬಯಸುವಾಗ, ನಾವು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಣಾಮವು ಕಪಟವಿಲ್ಲದೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲುಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳು ಕಪಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. 

        ಸರ್ವೇಷಾಮ ವಿರೋಧೇನ... ಎಂದು ಯಾವುದೇ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರ ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವಾಗ  ಸಂಕಲ್ಪ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪುರೋಹಿತರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಏನಿದು ಸರ್ವೇಷಾಮ ವಿರೋಧೇನ? ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರೋಹಿತರು ಮಂತ್ರ ಹೇಳುವಾಗ,  ನಾವೇ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಪುರೋಹಿತರ ಮಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತ,  ಅದು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಔದಾಸಿನ್ಯ. ಇದು ಶ್ರದ್ದೆಯಕೊರತೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.  ಸರ್ವೇಷಾಂ ಅವಿರೋಧೇನ...ಅಂದರೆ   ಯಾರಿಗೂ ತೊಂದರೆ ಕೊಡದೆ ಯಾರ ವಿರೋಧವೂ ಇಲ್ಲದೇ ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಕರ್ಮವನ್ನು  ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಇದು. ಕರ್ಮದ ಉದಾತ್ತ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು.   ನಾವು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ನೋವಾದರೆ ಅಸಮಾಧಾನ ತೊಂದರೆಯಾದರೆ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ಕರ್ಮಗಳು ಸತ್ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸದುದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಪರಿಶುದ್ದವಾಗಬೇಕು. ನಾವು ಸಾಗುವ ಹಾದಿ ಪರಿಶುದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು.  

        ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಕರ್ಮ. ಪರಮಾತ್ಮನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಹಾದಿ. ಈ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕೇವಲ ನಾವು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಯೋ ಇನ್ನೋಂದೋ ಆಚರಿಸಿ ಪರಿಶುದ್ದವಾಗುವುದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ದವಾಗಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಾರದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವು ತರಬಾರದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾಗೆ ನೋವುಂಟಾದರೆ ನಾವು ಮಾಡುವ ಯಾತ್ರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸತ್ಫಲವನ್ನು ತರುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ಲಾಭದ ಆಶೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಹಳಿಯುತ್ತೇವೆ. ಅಥವಾ ನೋವುಂಟು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ ಮಾಡುವುದಾದರೂ ಇದು ಅಕ್ಷಮ್ಯ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯ. ಅದರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಕಾಪಾಡದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಾದರೂ ಏನು? ಕೇವಲ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ? ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದ ಬಯಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪರಿಶುದ್ದತೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಭಗಂತನ ಅನುಗ್ರಹ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ದೇವರನ್ನೂ ಪರಿಶುದ್ದಗೊಳಿಸಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ. ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮದು. ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಚ್ಛವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಭಾರತೀಯರು ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತದ ಸಂಕೇತವೇ ಇದು. ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಬೀದಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.  ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರಬೇಕು ಆಗ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 

        ಮನೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ ಇರಬೇಕು. ಅದಿಲ್ಲವಾದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲಭ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದನ್ನು ಪಡೇಯುವುದೇ ಯೋಗ. ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಯಾರು ಎಷ್ಟೇ ನೆರವು ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ನಮಗೆ ಯೋಗ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅದು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಅನುಗ್ರಹ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದು ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಯೋಗ ಇರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಮಗೆ ಕಾಶಿಯಾತ್ರೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಹಳಿಯುವುದು ನಿಂದಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ನಮಗೆ ಯೋಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೃಪ್ತರಾಗಬೇಕು. ಅದು ಭಗವಂತನ ಮೇಲಿಡುವ ವಿಶ್ವಾಸ. ಒಳಗೆ ಎಳೆದ ಉಸಿರು ಹೊರ ಬರುವ ಭರವಸೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾವು ಬದುಕಬೇಕು. ಅದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನ....ಆದರೆ ಆ ಉಸಿರು ಹೊರ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹ ಇರಬೇಕು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಆ ಉಸಿರು ಹೊರಬರಲಾರದು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸದ್ಭಾವನೆ, ಸನ್ಮಮನಸ್ಸು ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ಇರಬೇಕು. ಪರಿಶುದ್ದತೆ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಾಣಬಹುದೇ? ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಎಲ್ಲ ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ವಿಘ್ನ ಬರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ನಮ್ಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಿಘ್ನ ಬರದಂತೆ ಯತ್ನಿಸುವುದಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ. ಕಾಶೀ ವಿಶ್ವನಾಥ ಮೊದಲು
ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಬೇಕು. ಆಗ ಹೊರಗೆಲ್ಲ ಆ ವಿಶ್ವಾನಾಥನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರೆ ಅರ್ಥ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. 

            ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನಗಳು ಒದಗದೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ. ಯಾರಿಗೂ ನೋವುಂಟು ಮಾಡದೇ,  ತೊಂದರೆಯನ್ನು  ನೀಡದೆ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ನಾವು ಪಾತ್ರರಾಗೋಣ. ಇಷ್ಟಿದ್ದು ಲಭ್ಯವಾಗದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಆ ಅಲಭ್ಯತೆ ನಮ್ಮಯೋಗ ಎಂದು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸೋಣ. ಯಾತ್ರೆಗೆ ಟಿಕೆಟ್ ತೆಗೆಯುವುದಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನ,  ಅಲ್ಲಿ ದರ್ಶನವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಯೋಗವಿರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ನಾವು ಅರ್ಹರಾಗಬೇಕು. ಪರರನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ, ನೋವುಂಟು ಮಾಡಿ ಆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆಯದೇ ಇರೋಣ. ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ನಾವು ಎಲ್ಲಾ ಅಹಂಕಾರ ಅಹಮಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕು. ಆವಾಗ ಯೋಗ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಹಸ್ತಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಸಾನ್ನಿದ್ಧ್ಯವಿದೆ. ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಮರುಗಿದರೆ ನಮ್ಮ ಹಾದಿ ಮಲಿನವಾದಂತೆ. ನಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಅಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 

ಲೇಖಕರು ರಾಜಕುಮಾರ್ ಎಂ ಪೈವಳಿಕೆ. 

ಪವಿತ್ರ ಪುಷ್ಪ!!!

         
ರಾತ್ರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ  ಹೊರಟ  ಸುಗಮ ಟೂರಿಸ್ಟ್  ಮುಂಜಾನೆ ಐದೂ ವರೆಗೆ ಕೊಪ್ಪದ ಬಸ್ಸು ನಿಲಾಣಕ್ಕೆ  ಬಂದು ನಿಂತಿತು.  ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣ ಆಹ್ಲಾದಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಪಕ್ಕದ ಕಿಟಿಕಿ ಗಾಜು ತೆರೆದು ಸ್ವಚ್ಛಗಾಳಿಗೆ ಮುಖ ಒಡ್ಡಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದಿನ ವಾಟರ್ ಟಾಂಕ್ ಬಸ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಗೆ ಬಸ್ಸು ಹೊರಡಬೇಕಿತ್ತು. ಬಸ್ ಕ್ಲೀನರ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬಂದ ಪಾರ್ಸಲ್ ಮೂಟೆಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಎಳೆದು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ. ಬಸ್ಸಿನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ವಸ್ತುಗಳಿವೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡದಾದ ಹೂವಿನ ಮೂಟೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೊರಗಿಟ್ಟ.  ಇನ್ನೇನು ಬಸ್ಸು ಹೊರಡುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಬೀದಿ ನಾಯಿ ತನ್ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಹೂವಿನ ಮೂಟೆಯನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇತ್ತು. ಮುಂದೆ ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದಂತೆ ಯಥಾ ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನ ಒಂದು ಕಾಲು ಎತ್ತಿ ಅಪವಿತ್ರಃ ಪವಿತ್ರೋವಾ...... ಅಂತ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೂಸಿ ಹೊರಟು ಹೊಯಿತು. ತುಸು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅದರ ವಾರಸುದಾರ ಅಂಗಡಿಯಾತ ದ್ವಿಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ಪವಿತ್ರವಾದ ಹೂವಿನ ಮೂಟೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಕೊಂಡು ಹೋದ.  ನಾನು ಬಸ್ಸಿನೊಳಗೇ ಇದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದೇನು ಕರ್ಮವೋ ನನಗೆ ಇಂತಹ ಮಾದರೀ  ದೃಶ್ಯಗಳೇ ಅಗಾಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಮೊಬೈಲ್ ತೆಗೆದು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯೋಣ ಎಂದರೆ ಇದು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ನಡೆದು ಹೋಯಿತು.

ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ

ಮತ್ತೆ ಯೋಚನೆಗೆ ವಸ್ತು ಸಿಕ್ಕಿತು.  ಆ ಹೂವಿನ ಭಾಗ್ಯವೋ ಅದನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರ ಪುಣ್ಯ ಫಲವೋ ದೇವರೇ ಎನ್ನುವಂತಾಯಿತು. ಅದೇ ಹೂವು...ಎಲ್ಲಿಗೆಲ್ಲ ಹೋಗಿ ಈ ಸಿಂಚನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೋ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ವಸ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಆತಂಕ ಪಟ್ಟೆ.  ಸಹಜವಾಗಿ ನಮಗೊಂದು ಭಾವನೆಯಿದೆ. ದುಡ್ಡು  ಕೊಟ್ಟರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯ ....ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಅದರ ಎದುರು ಅಪಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಕೊಪ್ಪದಂತಹ ಮಲೆನಾಡಿನ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಅರಳುವ ಹೂವಿಗೆ ಬರಗಾಲವೇ? ಇನ್ನು ಈ ಊರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೊಂಡರೂ ನಮ್ಮ ಜನರ ಮನೋಭಾವ ಆಧುನೀಕತೆಯನ್ನೇ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ತವಕದಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದೆರಡು ಹೂವು ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗದ ಮನೆ ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಇರಲಾರದು. ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೂವು ಅರಳಿ ನಳ ನಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜನರಿಗೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ಇಲ್ಲ. ಗೌರವವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಶ್ವಾನ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ಹೂವನ್ನು ದೇವರ ಮುಡಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ ತೀರ್ಥಕ್ಕೂ ಮುಳುಗಿಸಿ.....ಯೋಚಿಸುವಾಗ ಅದರ ಗಂಭೀರತೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊರಗೆ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ಹೂವನ್ನು ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿ ದೇವರ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಕೈ ಮುಗಿವ ಮೌಢ್ಯಕ್ಕೆ ಏನು ಎನ್ನಬೇಕು? ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೂವು ಬೆಳೆಯಲಾಗದ ಅಸಹಾಯಕ ಮನೆಗಳು ಬೇಕಾದಷ್ಟಿವೆ. ( ಆದರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ), ಕೊಪ್ಪದಂತಹ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯುವ ಹೂವಿಗೆ ಬರಗಾಲವೇ? ಬರಗಾಲವಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸೋಮಾರಿತನ, ನಮ್ಮ ಮೌಢ್ಯ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.   ಕೊನೇ ಪಕ್ಷ ದೇವರ ಪೂಜೆಗಾದರೂ....ಅಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದ ಹೂವನ್ನು ಸುಲಭದಲ್ಲೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಸಹಜವಾಗಿ ಸುಂದರ  ಪಕೃತಿಯ  ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೂವು ಇಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಂಡರು, ಹತ್ತಿರದ ತೋಟ ಗುಡ್ಡಕಾಡಿಗೆ ಇಳಿದರೆ ಮಹಾ ಲಕ್ಷಾರ್ಚನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೂವು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಅಥವಾ ಊರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗೆ  ಗುಡ್ಡ ತೋಟ ಹೋಗಿ ಕೇಪುಳ ( ಕಾಡು ಹೂವು) ಕೊಯ್ದು ತರುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು ನೆನಪಾಯಿತು. ಅದೇನು ಸಂಭ್ರಮ. ಮನೆ ಮನೆ ಹೋಗಿ ಹೂವು ತುಳಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ನೆನಪಾಯಿತು. ಛೇ ಮನುಷ್ಯ ತಾನು ಅಪವಿತ್ರವಾಗುವುದಲ್ಲ ದೇವರನ್ನೂ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನೂ ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. 

        ಮದುವೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಪಕೃತಿಯ ಪ್ರಸಾದ ಕೈಯಳತೆ ದೂರದಲ್ಲೇ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ನಮಗೆ ದುಡ್ಡುಕೊಟ್ಟರಷ್ಟೇ ತೃಪ್ತಿ ಎಂದಾದರೆ ಅದು ಮೂರ್ಖತನ, ಢಂಬಾಚಾರ ಎನ್ನಬೇಕು. ದುಡ್ಡುಕೊಟ್ಟು ದುಬಾರಿಯ ಸೇವಂತಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ರೋಜಾ ಹೂವುಗಳೇ ದೇವರಿಗೆ  ಪ್ರಿಯ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ನಮ್ಮ ದೇವರಿಗೆ ನಾವೇ ಮೌಲ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಿದಂತೆ.  ಎಂತಹ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು  ಪವಿತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು.  ನಾವು ನಮ್ಮ ಅರ್ಹತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಚಿಸದೇ ಕುಳಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇದ್ದರೆ...ಅಲ್ಲಿ ಶ್ವಾನ ಬಂದು ಕುಳಿತು ಬಿಡುತ್ತದೆ.  

ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರ ಸನ್ನಾಹ - ೩ ಎಚ್ಚರ ಅಥವಾ ಜಾಗರಣೆ...

ಮನೆಯ ತಾಯಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮನೆಯ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿಗಳು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲೇ ಜಾರಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಲವುಸಲ ಅಪ್ಪನೂ ಈ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರಿಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ ಈಗ ಉಪಾಹಾರ ಸಿದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ಅರೆ ಪ್ರಜ್ಞಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಉಸಿರು ಅಡುಗೆ ಘಮ ಘಮಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಚ್ಚರದ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ಆಲಸ್ಯ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಡುಗೆ ಸಿದ್ದವಾದಾಗ ಎದ್ದರಾದೀತು ಎಂದು ಅರೆ ಪ್ರಜ್ಞಾವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ದೇಹ ಮನಸ್ಸು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.  ಕೊನೆಗೆ ಎದ್ದು ನಿದ್ದೆ ಬಿಡುವಾಗ ಹಸಿವಿನ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ತಿಂಡಿಯಾದರೂ ಕುತೂಹಲ ಹಂಬಲ ತಟ್ಟೆ ಎದುರು ಕುಳಿತಾಗ ತಣಿಯುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಸಲ ತಮ್ಮ ಆಶೆ ಚಪಲವನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಹೀಗೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ಸ್ನೇಹ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಿದ್ದ ಪಡಿಸಿ ಹೇಗಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾಳೆ. ಪರಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಜೀವ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಅಡುಗೆಯೂ ಇಂದು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ನಾಳೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲ ದಿನಚರಿಯ ಒಂದು ಅಂಗ....ಆದರೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಏನಿದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಳಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ತಾಯಿಯ ಎಚ್ಚರ ಅಥವಾ ಜಾಗೃತಿ ಎಲ್ಲರ ಹಸಿವನ್ನು ತಣಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಿನ ನಿದ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಾಯಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ. ಆಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವ ಔದಾರ್ಯ ಏನೂ ಬೇಡ, ಸುಮ್ಮನೇ ಆಕೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾಕು....ಆಕೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹ ಪುಟಿದೇಳುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಕೆಲಸದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರೆ ಸಾಕು ಉತ್ಸಾಹ ಅದಮ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲಪುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಒಂದೇ ನಾವು ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದು...ಅಥವಾ ಜಾಗೃತರಾಗುವುದು. 

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಮ್ಮ ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರೆಯ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ದತೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿಕರ ಸಭೆಗೆ (ಝೂಮ್ ಮೀಟಿಂಗ್) ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ ಯವರು ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಅಪರಿಚಿತರೇ, ಸಭೆಗೆ ಹಾಜರಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾನು ಮುಖತಃ ನೋಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಮಹನೀಯರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಧ್ಯೆಯ ಯಾತ್ರೆಯೂ ಒಂದು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವರ ಮಾತುಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿತ್ತು. ಇವರು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಸಿಕ್ಕ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮನೆ ಮಂದಿಗೆ ಹೇಳುವಂತೆ ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ವಿವರಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬರುವಂತೆ ಭಿನ್ನವಿಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿ....ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಿದ್ದತೆ ಹೇಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಯಾತ್ರೆಯ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆನಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆಯವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಮನೆಯ ತಾಯಿ ಎದ್ದು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯ ಎನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಜನಗಳು ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ಆ ಸಿದ್ಧತೆ ಅದೇನು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವಂತೂ ಖಂಡಿತ ಅಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ನಿಲುಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮೊಳೆಯಂತೆ ನಾನೂ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಸ್ಮಯ ಸಂಗತಿ. ಮನೆಯ ತಾಯಿ ಎದ್ದು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ನಾವು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದೊಂದೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಜಾಗೃತಿ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು ಇಂತಹ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ. ನಾವೇನೂ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದು ಅವರ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೂರ್ಮಡಿಗೊಳ್ಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವರ ಮಾತಿನ ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆಯಾಲಿ ಹುಳಿಖಾರ ವೆತ್ಯಾಸ ಅವರವರ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ಹಿತವೊ ಅಹಿತವೋ ಆಗಬಹುದು...ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗುವಾಗ ಎಲ್ಲ ಕೊರತೆಗಳೂ ನಗಣ್ಯವಾಗಬಹುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತದೆ. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮನೆಗೆ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಹೋದಾಗ....ಅಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆತುಂಬ ಬಿರಿಯುವಂತೆ ಬೇಡ ಬೇಡ ಎಂದರೂ ಊಟ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಬಾಯಿತುಂಬ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಮಾತು ಇಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಹೊಟ್ಟೆತುಂಬುವ ಊಟ ಎಂಬುದು ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಶ್ರೀ ನಾಗರಕಟ್ಟೆಯವರ ಮಾತುಗಳು ಅಪರಿಚಿತ ಜಾಗದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಉಕ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಹೀಗೆ ಸತ್ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಕೆಲವರಿದ್ದರೆ,  ಅದರ ಫಲ ಉಣ್ಣುವವರು ಹಲವರಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಹಜ. ಜೇನು ಹುಳಕ್ಕೂ ಅರಿವಿರುವುದಿಲ್ಲ ತಾನೇನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದು ಸಿಹಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸದೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ......ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹುಳುವಾಗಿ ನಿಕೃಷ್ಟವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವವರು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವರಿರುತ್ತಾರೆ....ನಾವು ನಿದ್ದೆ ಬಿಟ್ಟು ಏಳಬೇಕು ನಿಜ.....ಆದರೆ ಅದೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಅದರ ಅರಿವಾದರೂ ಇರಬೇಕು. ಆ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ ....ತೆಗಳದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದೇ ದೊಡ್ಡ ಕೃತಜ್ಞತೆ. ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಕೆಲಸವಲ್ಲ ಅದರ ಅರ್ಹತೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಬಿಡದೆ ಹೊಗಳಲೇ ಬೇಕು. ಹಾಗಂತ ಕೆಟ್ಟದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ತೆಗಳುವುದನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು  ಸುಮ್ಮನಿದ್ದು ಬಿಡಬೇಕು.   ಸತ್ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಲ ಜೇನು ಹುಳು ಕಡಿದಂತೆ ಎರಡೂ ಇರುತ್ತದೆ.  ತೆಗಳುತ್ತಾ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ಅಭಾವ ತನ್ನಿಂತಾನೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.  ತಪ್ಪು ಹೇಳಬೇಕು , ಅದರ ಅರಿವು ಉಂಟಾಗಬೇಕು ನಿಜ. ತಪ್ಪು ಹೇಳುವುದು ಇದೆಲ್ಲವು ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೋ ಎಂಬ ಗಮನವೂ ಜತೆಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು. ಕೇವಲ ತಪ್ಪು ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೆ ತಪ್ಪು ಹೇಳುವ ಔಚಿತ್ಯವಾದರೂ ಏನು? 

ಕಾಶೀ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್ ನಲ್ಲಿ  ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನುಕ್ರಿಕೇಟ್ ಕಾಶಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕಾಶಿ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಹೀಗೆ ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಶಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗುವಾಗ ಕಾಶಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೆ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕಾಶಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಯಾತ್ರೆಗೂ ಇದು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಎಂಬುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮನಸ್ಸೇ ಕಾಶಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಕಾಶಿಯಾಗುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಬೇಕು. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನೇ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಚಿಂತನೆಗೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೆಲ್ಲ ಇದ್ದಾರೋ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಬರುವ ಜನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಂದಿಯ ಪರಿಚಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾವ ಜಾತಿಯೋ ಯಾವ ಧರ್ಮವೋ ಯಾವ ಯೋಚನೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಈಶ್ವರ ಮಾತ್ರ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮೇಶ್ವರನ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನವೇ ಶೂನ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರೆ ಎಂಬುದು ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಶೂನ್ಯದತ್ತ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಚಾಲಕತ್ವ ಮೊದಲೇ ಸಾರಿಯಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲು ಕೀಳು ಜಾತಿಧರ್ಮ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ ಭಕ್ತಿ ಶ್ರದ್ದೆಯೇ ಸಮಾನತೆಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಬೇಕು.  ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ಇಳಿದನಂತರವೇ ಸಮಾನತೆಯ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ ಹೊರತು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.  ಜಾತಿ ಭೇದ ಎಂಬುದು ವೆತ್ಯಸ್ತವಾದ ಬದುಕಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸುವಾಗ ಈ ಭೇದ ಎಂಬುದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಪರ ನಿಂದನೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಮನೋಭಾವವು ಜೀವಂತ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥನೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವಾಗ ಇಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಜಾಗವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ ನೆಲೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರತಿ ಅಂಗದಲ್ಲೂ ಈಶ್ವರ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆ ಎಂಬುದು ಜೀವನದ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆಗೆ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದೀತು. ಇರುವೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಗುರಿಯತ್ತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭೇದವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಗಮ್ಯವನ್ನೇ ಸಾರುತ್ತದೆ. 

ಉಚಿತ....ಇದು ಔಚಿತ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ

 ಬೀದಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲೊಂದು ಬೀದಿ ದೀಪವಿದೆ. ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀದಿ ದೀಪ ...ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ವಿಚ್ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಇದೆ.  ಈ ಬೀದಿ ದೀಪಕ್ಕೆ ಕಂಬ ಇಲ್ಲ...ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಗೆ ನೇತು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಿದೆ. ಬೀದಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಷ್ಟಾದರೂ ಸರಕಾರ ಹಾಕಿದೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ತೃಪ್ತಿ. ಇದರ ಸ್ವಿಚ್ ಅಲ್ಲೇ  ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇಕಾದಾಗ  ಹಾಕಬಹುದು ಅಥವಾ ನಂದಿಸಬಹುದು.  ಹಲವು ಸಲ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಿಚ್ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆನೋ....... ಉಳಿದ ದೀಪ ಸೂರ್ಯ ಮೂಡುವ ಮೊದಲೇ ಆರಿದರೆ ಇದು ಬಿಸಿಲು ಬರುವ ತನಕವೂ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಉಚಿತ.     ಯಾಕಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಎಂಬುದರ ಸುಖ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಉಚಿತ ಎಂಬುದು ಸಿಗುವಾಗ ಆಗುವ ನಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಉಚಿತ ಹಾಕುವ ಭಂಡವಾಳ ಏನೂ ಎಂಬುದು ಯೋಚನೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೂ ಉಚಿತ. ಉಚಿತವಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಂದರೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಿಚ್ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ ಏನು? ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಉಚಿತ ಎಂಬ ಉಡಾಫೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಉಚಿತವನ್ನು ಅನುಭವವಿಸುವನೇ ಜಾಣ. ಉಚಿತ ನೀರು ಇದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಟ್ಯಾಪ್ ನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಇದ್ದರೆ ....ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಸ್ವಿಚ್ ಇರಲಾರದು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರೆ ಮಲಗುವಾಗ ತೊಂದರೆಯಾದರೂ ಉಚಿತ ಅಲ್ವ ಅಂತ ..ಭಾವನೆ ಇರಬಹುದು. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಉಚಿತದ ಭಂಡವಾಳ ಏನು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.    ಉಚಿತ ಆದರೂ ಅದು ಮಿತಿ ಮೀರಿದಾಗ ಸಂತುಲನೆ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯೋಚಿಸುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಉಚಿತವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ...ಗಾಳಿ ಮಳೆ...ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಉಚಿತ ಎಂದರು ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಅದು ಉಚಿತ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಕೃತಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಉಚಿತವಾಗಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಕೊಡುವ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕೊಡದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಉಚಿತವಾಗಿ ವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಜ್ಞಾನ ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವಂತು ಯಾವುದು ಉಚಿತ ಇದೆ ಎಂಬುದರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಮೊದಲು ದೂರವಾಣಿಯ ಕರೆಗಳಿಗೆ ದುಡ್ದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಈಗ ಎಲ್ಲವೂ ಉಚಿತ. ಹಾಗಂತ ಈ ಉಚಿತಕ್ಕೂ ನಾವು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ....ಒಂದು ನಮ್ಮ ಕಿವಿ ನಮ್ಮ ನಾಲಿಗೆ...ಇನ್ನೊಂದು ನಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಮಯ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲದರ ಯೋಚನೆ ನಮಗಿಲ್ಲ ಉಚಿತ ಅಲ್ವಾ...ನಾಲಗೆ ಕಿವಿ ಯಾವುದರ ಮೇಲೂ ನಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರಧಾನಿಗೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾರಿಗೋ ಇರಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಕಟುವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತೇವೆ. ಉಚಿತದ ಮೋಹಮಾತ್ರ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಉಚಿತ ಇದೆ ಎಂದು ಉಪಯೋಗಿಸಬಾರದು. ನಿಜಕ್ಕು ಉಚಿತ ಎಂದರೆ ಏನು ?   ಔಚಿತ್ಯ....ಆವಶ್ಯಕ ಇಷ್ಟೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಅದು ಉಚಿತ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ?  

ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ

                 ಹತ್ತಿರದ  ಸಂಭಂಧಿಗಳೊಬ್ಬರು ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಆಗ ನನ್ನಮ್ಮ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ  ಹಂಬಲಿಸುವುದು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಅವರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮೊದಲೇ  ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರಾಗಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಅವರು ಹೋಗುವ ವಿವರ ಪಡೆದ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಜಾಗ್ರತಿಯಾನದ ಅಂಗವಾಗಿ  ಆಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರವಾಸ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದರ ರೂಪು ರೇಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವರ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಭೆಗೆ ಹಾಜರಾದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥೂಲವಾದ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಮೊದಲೂ ಏನೋ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಯವುದೋ  ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ಯಾಕೆಜ್  ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನನಗೆ ಇದರ ಧ್ಯೇಯ ಉದ್ದೆಶ ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ತಿಳಿದುಈ ಬಗೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನವಲ್ಲ ಜೀವನದ ಪರಮಾರ್ಥವಾದ ಆತ್ಮ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನ. ಜಾಗೃತಿ ಎಂದರೆ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದು. ಮರೆವನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸುವುದು. ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿದ್ರಿಸುವವರನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎಚ್ಚರಿಸುವವರತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಬೇಕು.  ಬದುಕಿನ ಪರಮಾರ್ಥ ಅರ್ಥವಾದರೆ ಈ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶದ ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿಯ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸವಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ಯಾತ್ರೆ , ಜೀವನ ಯಾತ್ರೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಹುಟ್ಟು ಒಂದು ಯಾತ್ರೆಯ ಆರಂಭ. ಆನಂತರ ಇದು ಯಾತ್ರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗವುದು. ಗಮ್ಯವಲ್ಲದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದು. ಆದರೆ ಗಮ್ಯದ ಅರಿವಾಗುವುದು ಎಂದರೆ ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದು ಎಂದರೆ ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಪ್ರಕೃತಿ ಪರಿಸರ ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಎದ್ದೇಳಬೇಕು. ಈ ಜಾಗೃತಿ ಎಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕೆಲಸ. 

                ಕಾಮರೂಪಿ ಶಿವನ ಸ್ಥಾನವೇ ಕಾಶಿ. ಕಾ ಎಂದರೆ ಕಾಮ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರುವುದೇ ಶಿವ.  ಅದೇ  ಕಾಮನನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಕಾಮ ಇವನೆದುರು ಬಂದಾಗ ಅದೇ ಸುಟ್ಟು ನಾಶವಾಯಿತು.  ಹಾಗಾಗಿಯೆ ಕಾಶಿಗೆ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ಆಶೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಾಮಕ್ಕೂ ಶಿವನಿಗೂ ಜತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಕಾಮರೂಪಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಮಿಸಬೇಕು. ಕಾಮರೂಪಿಯ ಎದುರು ನಮ್ಮ ಕಾಮನೆಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಶೂನ್ಯದಲ್ಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಂಡ ಪೂರ್ವಜರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಮವನ್ನೂ ಕಳೆದು ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಶೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ದಿಗಂಬರ ಚಿತ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಅದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಕಾಮನೆಗಳು ಶೂನ್ಯವಾದಾಗ ಕಾಮರೂಪಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕಾಶೀ ಯಾತ್ರೆ ಎಂಬುದು ಬದುಕಿನ ಪರಮಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಮ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯೆ ಕಾಶಿಯ ಶಿವನ ಸಾನಿಧ್ಯ. ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗುವುದೆಂದರೆ ಅದೊಂದು ವಾನ ಪ್ರಸ್ಥ. ನಮ್ಮ ಆಶೆಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕಿರುವ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಕಾಶಿ. 

        ಒಂದು ಸಲ ನಾನು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ನಾನು ಪಯಣಿಸಿದ ಬಸ್ಸು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲಪುವುದಕ್ಕೆ ತುಸು ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯ ಬೇಕಾದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆತಂಕ ಗಡಿಬಿಡಿ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆತುರ. ಇನ್ನೇನು ದರ್ಶನದ ಸಮಯ ಮೀರುವ ಹೊತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಗಡಿಬಿಡಿಯಿಂದ ದರ್ಶನದ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡರು. ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಾಗಲೂ ತವಕ ಆತಂಕ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ  ಯಾವಾಗ ಮುಂದೆ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತುಡಿತ. ಸರದಿಯನ್ನು ಒತ್ತರಿಸಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ತುಡಿತ.  ನಾವು ಮುಂದೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಮುಂದೆ ಹೋಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದು ಎದುರಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕುವುದಕ್ಕೆ ನಾವು ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಲ್ಲ.  ನಾನು ಬಸ್ ಇಳಿಯುವಾಗಲೇ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆ ದರ್ಶನದ ಯೋಗ ಇದ್ದರೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಆತಂಕವಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಹಿಂದಿರುವವರಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಮುಂದುವರೆಯುವ ತವಕ. ಹಾಗೂ ಹೀಗು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನಿಂತಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬರುವಾಗಲೂ ದೇವರ ದರ್ಶನದಲ್ಲೂ ನಿಲ್ಲದ ಅವಸರ. ಅದಾಗಲೇ ಭೋಜನದ ಸಮಯ ಮೀರುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು!   ಊಟವಾದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇವರ ದರ್ಶನ ?  ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಧಾವಂತ.  ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಕೊಳ್ಳುವಾಲೂ ಅವಸರ. ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ದರ್ಶನವಾಗಿ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆದು ಭೋಜನ ಶಾಲೆಗೆ ದೌಡಾಯಿಸುವುದು ನಂತರ  ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವಸರ.  

        ಮನುಷ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಸಮಾಧಾನ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ. ಜೀವನದ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗದ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದಷ್ಟು ದೈವ ದರ್ಶನದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮರೆತು ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರೆ ಅಲ್ಲೂ ನಿಲ್ಲದ ಆತಂಕ ಅವಸರವಾದರೆ ಬರುವ ಉದ್ದೇಶವಾದರೂ ಏನು? ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ಶಾಂತಿ ಸಮಾಧಾನ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಹಲವು ಸಲ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನೇ ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ಎನ್ನುವುದು. ನಾನಂತೂ ಯಾವ ಆತಂಕವೂ ಇಲ್ಲದೆ ದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅವಸರವಿಲ್ಲದೆ ಮುಗಿಸಿದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸಂಕಲ್ಪ ಒಂದೇ ಯೋಗವಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೊಂಡು ಹೊರಗಿನಿಂದಲೇ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಅಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಬೇಕೆ ಎನ್ನುವುದೇನೋ ಸತ್ಯ. ಯಾವುದೇ ಆದರೂ ನಮಗೆ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ ಎನ್ನುವುದು ಇರಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಎನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವುದಷ್ಟೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ತ್ಯವ್ಯ.  ಯೋಗ ಎಂದರೆ,  ಅಲಭ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಹೊಂದುವುದೇ ಯೋಗ.  ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಆಯಾಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದೇ ಯೋಗ. ಅದನ್ನು ಸೆಳೆದು ಅಥವ ಕೇಳಿ ಪಡೆಯುವಹಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಲವಂತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಗಳಿಸಿದರೂ ಅದು ಯೋಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಯೋಗೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು. ಯಾರಿಗೆ ಯೋಗ ಇದೆಯೋ ಅವರಿಗೆ ಆತ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಾನೆ.  ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದವನು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತರೂ ಆತನಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.   ಯೋಗವು ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಾದರೂ ಕರ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ  ಆತ್ಮ ತೃಪ್ತಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೋ ಏನೋ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ನಾವೂ ಮಾಡಿಬಿಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಹಪ ಹಪಿಕೆ. ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವ ಮದುವೆ ವಿಜ್ರಂಭಣೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಂದು ಕೊಂಡು ನಾವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನಿಂತು ಆಡಂಬರದಿಂದ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರೆ ನಾವು ನಮಗಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಪರರಿಗೋಸ್ಕರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆತ ನೂರು ಜನಕ್ಕೆ ಊಟ ಹಾಕಿದರೆ ನಾವು ಇನ್ನೂರು ಜನಕ್ಕೆ ಊಟಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶ ಇನ್ನೂರು ಜನಕ್ಕೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದಷ್ಟೆ ಇದ್ದು...ಯಾಕೆ ಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವರ ಮುಂದೆ  ನಿಂತು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು  ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದೂ ಅಭಿನಯವಾಗುತ್ತದೆ. 

         ಪರಮಾತ್ಮನ ಮುಂದೆ ನಾವು ಹಲವು ವೇಷಗಳನ್ನು ತೊಡಬಹುದು. ಧನಿಕನಾದವ ಆಡಂಬರದಲ್ಲಿ ಒಡವೆ ವಸ್ತ್ರ ತೊಡಬಹುದು, ಬಡವನಾದವನು ಏನು ಇಲ್ಲದೇ ಕೇವಲ ಹರುಕು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವೇಷವೆಂಬುದು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಕೇವಲ ನಮಗಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಾಗಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಮೀಕರಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊರತು ದೇವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನಲ್ಲ. ದೇವರು ಭಾವರಹಿತನಾಗಿರುವಾಗ ದೇವರ ಭಾವನವನ್ನು ಹೀಗೆ ಅಂತ  ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂರ್ಖತನ. ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಯಾವುದು ಸಲ್ಲುವುದಿದ್ದರೂ ಅದು ನಮ್ಮ ಭಾವದಿಂದ. ಅದು ಪರಿಶುದ್ದವಾಗಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಹಿಂದಿಕ್ಕುವ ಮನೋಭಾವ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ದನ ಹಾಲು ಕೊಡುವುದು ನಮಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಕರುವಿಗಾಗಿ. ಬೆಕ್ಕು ಇಲಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ನಮಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಅದರ ಹಸಿವಿಗಾಗಿ. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ. ನಾವು ಅದರ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ಅದು ನಮಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವ ಇರಬೇಕು. ಆಗ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂತೃಪ್ತಿ ಎಂಬುದು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. 

            ನಮ್ಮ ನೆರೆಯ ಮನೆಯಾತ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾಲಾಧಾರಿಯಾಗಿ ವೃತ ಹಿಡಿದು ಶಬರಿಮಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಮೇಲೆ ಅಪರಿಮಿತ ಭಕ್ತಿ. ಹೌದು ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ವಿರಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಬೇಕು. ವಿರಕ್ತ ಎಂದರೆ ರಕ್ತನಾಗದೇ ಇರುವುದು. ರಕ್ತ ಎಂದರೆ ಆಸಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೋ ಆಗ ನಾವು ವಿರಕ್ತರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಶಬರಿಮಲೆ ಯಾತ್ರೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ವಿರಕ್ತ ಭಾವವನ್ನು ತರಬೇಕು. ನೆರೆ ಮನೆಯಾತನಿಗೆ ಕೇಳಿದೆ, ಶಬರಿ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಏನದು? ಆತನಿಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ವಿರಕ್ತಿ ಬಂದಕಾರಣ ನೋಡಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಅದು ನೋಡಿ ಅದರ ಅರ್ಥವಾದರೆ ವಿರಕ್ತಿ ಬರಬೇಕು.  ಆತನಿಗೆ ಅದು ಏನು ಎಂಬುದೇ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ತುದಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬರೆದಿದೆ ’ತತ್ವ ಮಸಿ’. ಏನದು ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ ...ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹೋದರೂ ತತ್ವಮಸಿ ಎಂದರೆ ಏನು ತಿಳಿಯದಿರುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾವು ಏನು ಯಾಕೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ತಪ್ಪು.  ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶಬ್ದವದು. ತತ್ವ ಮಸಿ. ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ನೀನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಎಂಬುದು ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೇ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರೆ ಪೂರ್ಣಾನುಭವ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಓದಿದರೆ ಅರಿವಾಗಬಹುದು. ಓದಿದರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಪಠಣವನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಸಾಕು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಯಾವುದನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಆದೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸೌಮ್ಯ ಸಂದೇಶ ಅರ್ಥವಿಸುವ ಜ್ಞಾನವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಈ ಜಾಗೃತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆ...ನಮಗೆ ತಟ್ಟಿ ಪ್ರಮಾಣಮಾಡುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತ. ಒಳಗೆ ಏನು ಇದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚನೆ ಇಲ್ಲ. ಒಳಗೆ ಯಾವುದೋ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು ಇದೆ ಎಂದಷ್ಟೆ ಗೊತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ವಚನ ಬದ್ದರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಒಳಗೆ ಇದ್ದದ್ದು ತಿಳಿದರೆ ಆ ವಚನಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ಒದಗಿಬರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುವುದು ಎದುರಿದ್ದವನನ್ನು ನಂಬಿಸುವುದಕ್ಕೆ. ಅವನಿಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡುವುದಕ್ಕೆ. ಎದುರಿದ್ದವನು ತಿಳಿದಿರಬಹುದೇ, ತಿಳಿಯದೇ ಇದ್ದರೆ ನಾವು ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕೊಸ್ಕರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.  ಎದುರಿದ್ದವನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುವ ಸ್ವಾರ್ಥ. ಇದು ಆತ್ಮ ವಂಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 

    ಒಂದು ಸಲ ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ದ್ವಿಚಕ್ರವಾಹನದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಜೋರು ಮಳೆ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಆ ಮಳೆಗೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ರಸ್ತೆ ಬದಿಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸರೆಯೂ ಇಲ್ಲದ. ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳೇನೋ ಇತ್ತು. ಎಲ್ಲವೂ ಆವರಣದ ಒಳಗೆ. ಗೇಟ್ ತೆಗೆದು ಒಳಗೆ ಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆ? ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಮನೆಯ ಗೇಟ್ ಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಾಡು ಒಂದಿತ್ತು.  ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಿಂತುಕೊಂಡೆ. ಜೋರಾದ ಮಳೆ. ಛೇ ಈ ಮಳೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡೆನಲ್ಲಾ ಎಂದು ಹಪ ಹಪಿಸಿದೆ. ಆ ಮನೆಯ ವೃದ್ದರೊಬ್ಬರಿಗೆ  ನಾನು ನಿಂತಿರುವುದು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕಂಡಿತು. ಅವರು ಹೊರಬಂದು ಹೇಳಿದ ಒಳಗೆ ಬನ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ನಾನೂ ನಿರ್ವಾಹವಿಲ್ಲದೆ ಗೇಟ್ ತೆಗೆದು ಒಳ ಹೋದೆ. ಅವರು ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆದು ಕುರ್ಚಿಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ನಾನೂ ಅವರಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತ, ಅವರೂ ಸಹ ನನಗೆ ಅಪರಿಚಿತರು.  ಅವರು ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿದರು, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ, ಮಳೆ ನಿಂತಮೇಲೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಕುಳಿತುಕೊಂಡೆ. ಅವರು ಬಾಯಾರಿಕೆ ಬೇಕಾ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.  ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷ ಬಿಡದೇ ಸುರಿದ ಮಳೆ ನಿಂತ ಮೇಲೆ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿದೆ ಹೊರ ಬರುವಾಗ ಹೇಳಿದೆ ನಾನೂ ಅಪರಿಚಿತ ನೀವು....ಹೀಗೆ ಆಸರೆ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಆತಂಕವಿಲ್ಲವೆ?  ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೇನಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಣುವಾಗ ಹಾಗೆ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ.  ಈ ಅಪರಿಚಿತತ್ವ ಎಂಬುದು ನನಗೂ ಅವರಿಗೂ ಏಕ ಪ್ರಕಾರ. ಅವರೂ ಕರೆಯಬಾರದಿತ್ತು. ನಾನೂ ಒಳಗೆ ಹೋಗಬಾರದಿತ್ತು.  ಅವರು ಆಸರೆ ಕೊಟ್ಟರು , ಕೇವಲ ಮಳೆಗಷ್ಟೇ ಈ ಆಸರೆಯನ್ನು ನಾನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಅದು ಮೀರಿದರೆ ಅದು ದುರುಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆಯೂ ಯಾರದೊ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಸರೆಯ ಭಾವವನ್ನು ಅರ್ಥವಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥ ಸಾಧನೆ, ನಮ್ಮ ಮನೋವಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಇರಬಾರದು. ಇದ್ದರೆ ಅದು ಆಸರೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವನಿಗೆ, ಸತ್ಕರಿಸಿದವನಿಗೆ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದಂತೆ. ಆತ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾರಿಗೂ ಆಸರೆಯನ್ನು ಕೊಡದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾವು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದಂತೆ. 

         ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸದುದ್ದೇಶ ಇರಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪ ಇರಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಉದ್ದೇಶಶುದ್ದಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ದಿ ಇರುವಾಗ ಇಡುವ ಹೆಜ್ಜೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಜಿಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.